Η μεταβίβαση κυριαρχίας των Νήσων του Αρχιπελάγους Τσάγκος από το Ηνωμένο Βασίλειο στο κράτος του Μαυρικίου παγοποιείται. Η σχετική διμερής συμφωνία είχε επιτευχθεί στις 3 Οκτωβρίου 2024 μετά από δύο χρόνια σκληρών διαπραγματεύσεων. Ήταν μια συμφωνία ορόσημο στο ανοιχτό κεφάλαιο της πλήρους αποαποικιοποίησης των Βρετανικών Υπερπόντιων Κτήσεων: BYKΤΗ (British Overseas Territories: BOT). Οι Βρετανικές Υπερπόντιες Κτήσεις είναι κατάλοιπα της Αποικιοκρατικής Βρετανικής Αυτοκρατορίας (ΑΒΑ). Mέχρι το 1981 τα εδάφη αυτά ήταν γνωστά ως Αποικίες του Στέμματος. Αποικία του Βρετανικού Στέμματος είχε ανακηρυχθεί και η Κύπρος το 1925. Ως γνωστό στη Συνθήκη Εγκαθίδρυσης της Κυπριακής Δημοκρατίας, οι Βρετανοί παρακράτησαν τις δύο στρατιωτικές βάσεις τους στο νησί μας ως ΒΥΚΤΗ.
Μετά από δεκατρείς γύρους συνομιλιών οι οποίοι διάρκησαν δύο χρόνια διαπραγματεύσεων και αφού προηγήθηκε προσφυγή του Μαυρικίου στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης (International Court of Justice) οι νεοαποικιοκράτες Βρετανοί κατέληξαν σε συμβιβασμό ο οποίος προβλέπει τη παραχώρηση κυριαρχίας του Συμπλέγματος των Νήσων Τσάγος με αντάλλαγμα την μακροχρόνια μίσθωση – για 99 έτη προς 165 εκατομμύρια στερλίνες ετησίως για τα τρία πρώτα χρόνια -της αεροπορικής βάσης Ντιέγκο Γκαρσία (Diego Garcia). Η σύμβαση μίσθωσης προβλέπει δικαίωμα ανανέωσης της. Οι σχετικές διαπραγματεύσεις είχαν αρχίσει το Νοέμβριο του 2022. Κατέληξαν φαινομενικά – όπως προκύπτει εκ των υστέρων – σε αίσιο τέλος με την συμφωνία παραχώρησης της κυριότητας των Νήσων από το ΗΒ στον Μαυρίκιο.
Μολαταύτα, η μεταβίβαση της κυριαρχίας παγοποιείται λόγω αντιρρήσεων του Ντόναλντ Τραμπ. Άνκαι υπό αδιάλειπτη Βρετανική κυριαρχία η αεροπορική βάση Ντιέγκο Γκαρσία χρησιμοποιείται από κοινού από Μεγάλη Βρετανία και ΗΠΑ από το 1966. Στα πλαίσια της ειδικής σχέσης ΗΒ-ΗΠΑ και παρά την άρνηση συμμετοχής του ΗΒ στις επιθέσεις κατά του Ιράν, το Λονδίνο επιτρέπει την χρήση της βάσης Ντιέγκο Γκαρσία στον εν εξελίξει πόλεμο της Ουάσιγκτον κατά του Ιράν, καλύπτοντας την άδεια χρήσης υπό τον μανδύα των ‘αμυντικών επιχειρήσεων’.
Τον περασμένο μήνα, και συγκεκριμένα στις 10 του Απρίλη, η Βρετανική κυβέρνηση παραδέχθηκε ότι πάγωσε την συμφωνία μεταβίβασης της κυριαρχίας του Αρχιπελάγους Τσάγος. Βρετανός κυβερνητικός εκπρόσωπος δήλωσε από την μια ότι:
Συνεχίζουμε να πιστεύουμε ότι η συμφωνία είναι ο καλύτερος τρόπος για να προστατεύσουμε το μακροπρόθεσμο μέλλον της βάσης.
Από την άλλη όμως πρόσθεσε ότι το Λονδίνο δεν προχωρά σε κινήσεις που δεν τυγχάνουν της έγκρισης της Ουάσιγκτον:
Aλλά πάντα λέμε ότι θα προχωρήσουμε με τη συμφωνία μόνο εάν έχει την υποστήριξη των ΗΠΑ.
Ο πρόεδρος Τραμπ, απρόβλεπτος, όπως πάντα, άλλαξε την στάση του μέσα σε λίγους μήνες. Τον περασμένο έτος όταν ο Βρετανός πρωθυπουργός Στάρμερ επισκέφθηκε τον Λευκό Οίκο, ο Τραμπ, ακολουθώντας την τοποθέτηση του State Department ενέκρινε την συμφωνία ΗΒ-Μαυρικίου. Επανέλαβε την ευαρέσκεια του τον Φεβρουάριο λέγοντας ήταν ‘η καλύτερη συμφωνία που μπορούσε ο Στάρμερ να πετύχει υπό τις περιστάσεις’.
Μέχρι τον Απρίλη ο απροσδόκητος Τραμπ επανήλθε λέγοντας ότι ο Στάρμερ «κάνει ένα μεγάλο λάθος» στην παραχώρηση της κυριαρχία των νησιών στον Μαυρίκιο με αντάλλαγμα να επιτραπεί στο Ηνωμένο Βασίλειο και τις ΗΠΑ να συνεχίσουν να χρησιμοποιούν την αεροπορική τους βάση.
Ο Simon MacDonald, πρώην Γενικός Διευθυντής του Βρετανικού ΥΠΕΞ τοποθετήθηκε σε συνέντευξη του στο BBC: «Το Ηνωμένο Βασίλειο είχε δύο στόχους, ο ένας ήταν να συμμορφωθεί με το διεθνές δίκαιο και ο δεύτερος ήταν να ενισχύσει την σχέση με τις Ηνωμένες Πολιτείες». «Όταν ο πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών είναι ανοιχτά εχθρικός, η κυβέρνηση πρέπει να το ξανασκεφτεί, επομένως αυτή η συμφωνία, αυτή η συνθήκη θα παγώσει προς το παρόν».
Βρηγχήθηκε, λοιπόν ο Θείος Σαμ, και ο Βρετανικός Λέων υπάκουσε στας εντολάς του.
Περιττό να υπογραμμίσουμε ότι η αμφιταλάντευση της Βρετανικής κυβέρνησης στο ζήτημα της βάσης Ντιέγκο Γκαρσία θα πρέπει να ληφθεί υπόψη στην χάραξη πολιτικής απέναντι στις Βρετανικές Βάσεις Κύπρου. Μια πρόσφατη μας συζήτηση με πολιτικούς αρχηγούς δεν μας πείθει ότι υπάρχει συγκροτημένο σχέδιο πολιτικής για επαναδιαπραγμάτευση του καθεστώτος τους …