Θα ήθελα να σταθώ στο τελευταίο σημείο. Μια σχετικά πρόσφατη σημαντική εξέλιξη στις διμερείς σχέσεις Μεγάλης Βρετανίας και Μαυρικίου άπτεται και της περίπτωσης των διμερών σχέσεων Μεγάλης Βρετανίας και Κύπρου νοουμένου ότι η πρώτη κατέχει τρία τα εκατό του εδάφους της νήσου υπό το καθεστώς «Κυριάρχων Περιοχών Βάσεων» αλλά και σειρά άλλων περιοχών διακατοχής εντός της επικράτειας της Κυπριακής Δημοκρατίας – σημαντικότερη εκ των οποίων είναι η περίκλειστη με συρματόπλεγμα κορυφή του Ολύμπου προστατεύουσα πανίσχυρα Βρετανικά συστήματα παρακολούθησης τηλεπικοινωνίων με εμβέλεια μέχρι τα Ουράλια όρη. Η σημαντική αυτή εξέλιξη αφορά στην Μεταβίβαση Κυριαρχίας των Νήσων του Αρχιπελάγους Τσάγος από το Ηνωμένο Βασίλειο στο κράτος του Μαυρικίου. Το κοινό ανακοινωθέν της διμερούς πολιτικής συμφωνίας εκδώθηκε στις 3 Οκτωβρίου 2024.

Μετά από έντεκα γύρους διμερών συνομιλιών εντός δύο ετών διαπραγματεύσεων και αφού προηγήθηκε προσφυγή του Μαυρικίου στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης, το Λονδίνο αναγκάστηκε σε συμβιβασμό: παραχώρησε κυριαρχία του Συμπλέγματος των Νήσων Τσάγος με αντάλλαγμα την μακροχρόνια μίσθωση, για 99 έτη, της βάσης Ντιέγκο Γκαρσία (Diego Garcia). Η σύμβαση μίσθωσης προβλέπει δικαίωμα ανανέωσης της. Οι σχετικές διαπραγματεύσεις άρχισαν το Νοέμβριο του 2022 και κατέληξαν σε αίσιο τέλος με την συμφωνία αποχώρησης των Βρετανών στα μέσα του παρελθόντος έτους.

Το κείμενο της τελικής συμφωνίας υπεγράφη μεταξύ του Βρετανού πρωθυπουργού Keir Starmer και του πρωθυπουργού του Μαυρικίου Navin Ramgoolam στις 22 Μαϊου του 2025. Δημοσιεύματα του Βρετανικού Τύπου αναφέρουν ότι η μίσθωση κοστίζει στο Λονδίνο 101 εκατομμύρια στερλίνες (117 εκ. Ευρώ) ετησίως.

Κακά τα ψέματα, τόσο η αεροπορική βάση Ντιέγκο Γκαρσία όσο και η αεροπορική βάση Ακρωτηρίου χρησιμοποιούνται από κοινού από τους Αγγλοαμερικανούς ως ορμητήρια στην επίθεση κατά του Ιρανικού καθεστώτος. Ο Μαυρίκιος, ένα αδύναμο κράτος στη μέση του πουθενά λαμβάνει ήδη 117 εκ ευρώ ετησίως. Τι αποκομίζει η Κυπριακή Δημοκρατία, πλήρες κράτος μέλος και προεδρεύουσα της ΕΕ από αυτό τον επικίνδυνο Αγγλοαμερικανικό τυχοδιωκτισμό; Δεν είδαμε άλλο όφελος εκτός από την διασπορά ανησυχίας και πανικού στους κατοίκους Ακρωτηρίου και των γειτονικών κοινοτήτων. Κανένα αντισταθμιστικό όφελος για τον Κυπριακό Λαό.

Συμπεράσματα

Πρώτον, η πρόσφατη συμφωνία ΗΒ-Μαυρικίου για επανένταξη του Αρχιπελάγους Τσάγος (Νότιος Ινδικός Ωκεανός, ανατολικά των Σεϋχελλών) στο κράτος του Μαυρικίου καταδεικνύει ότι οι δεκατέσσερεις Βρετανικές Υπερπόντιες Κτήσεις (ΒΥΚΤΗ), μία εκ των οποίων είναι οι Βρετανικές Βάσεις Κύπρου, τελούν υπό καθεστώς διεθνούς αμφισβήτησης της κυριαρχίας τους. Το κεφάλαιο της πλήρους αποαποικιοποίησης των Βρετανικών Υπερπόντιων Κτήσεων παραμένει ανοικτό. Είναι διαπραγματεύσιμο.

Οι ΒΥΚΤΗ είναι κατάλοιπα της Αποικιοκρατικής Βρετανικής Αυτοκρατορίας. (Mέχρι το 1981 τα εδάφη αυτά ήταν γνωστά ως Αποικίες του Στέμματος. Αποικία του Βρετανικού Στέμματος είχε ανακηρυχθεί και η Κύπρος το 1925). Σήμερα, οι ΒΥΚΤΗ έχουν κατά προσέγγιση έκταση 1.727.570 τ.χλμ. Καλύπτουν δηλαδή περισσότερο από επταπλάσια έκταση αυτής του Ηνωμένου Βασιλείου (Βρετανίας και Βόρειας Ιρλανδίας) η οποία είναι 244,000 τ.χλμ. Μεγαλύτερη εξ αυτών, η Ανταρκτική.

Δεύτερον, η πολιτική της ΚΔ απέναντι στο κεφαλαιώδες ζήτημα της ατελούς αποαποικιοποίησης το οποίο μας αφορά άμεσα, μόνο σπασμωδική, αποσπασματική και ως εκ τούτου άτσαλη και αδύναμη μπορεί να χαρακτηριστεί.

Επτά χρόνια πέρασαν από την απόφαση ορόσημο του Διεθνούς Δικαστηρίου της Χάγης. Στις 25 Φεβρουαρίου 2019, η Χάγη γνωμοδότησε απεριφράστως ότι κατά τον χρόνο της αποσύνδεσής του από τον Μαυρίκιο (1968),  το αρχιπέλαγος Τσάγος ήταν σαφώς αναπόσπαστο μέρος αυτής της μη αυτοδιοικούμενης περιοχής και ότι η αποκοπή δεν βασιζόταν στην ελεύθερη και γνήσια έκφραση της βούλησης του ενδιαφερόμενου λαού. Η Λευκωσία έστειλε στην Χάγη τον τότε Γενικό Εισαγγελέα ο οποίος έλαβε μέρος στην ακροαματική διαδικασία (3-6 Σεπτεμβρίου 2018). Φυσικά πήρε το μέρος του Μαυρικίου.

Από τότε η Κυπριακή κυβέρνηση ουδέν έπραξε για να εξασφαλίσει το συμφέρον αυτού του λαού που κατοικά σ’αυτή τη γη, καθ’ ην στιγμήν η ίδια η Βρετανία κάμπτεται και πληρώνει τους Μαυρίκιους αλλά όχι τους Κυπρίους …

Το ημερολόγιο έδειχνε Πέντε του Δεκέμβρη, το έτος 2024, εσπερινός του Αγίου Νικολάου στον ομώνυμο ναό στον Λυκαβηττό. Πώς περνά ο καιρός, πάει ένας ολόκληρος χρόνος … Συνάμα με τες ευχές μου για την ονομαστική του εορτή ενεχειρώ  στο Νίκο της διαρκούσης Προεδρίας ένα προσωπικό εμπιστευτικό υπόμνημα. Περί εξωτερικής πολιτικής. Αναφέρομαι σε ανέξοδους τρόπους ενίσχυσης του διεθνούς κύρους της κολοβής μας δημοκρατίας κτίζοντας σε διεθνείς πρωτοβουλίες της ανένταχτης – κομματικώς ομιλούντες – ταπεινότητας μου. Ένα κράτος κολοβό, όχι μόνο λόγω Τουρκικής κατοχής στον βορρά και Βρετανικής επικυριαρχίας στο νότο αλλά επιπροσθέτως από την αβελτηρία των ταγών αυτής. Ο Νίκος μού χαμογελά και ευχαριστεί.

Μια κουτσουλιά τόπος είμαστε. Πέντε μέρες αργότερα τον συναντώ εκ νέου στην διχοτομημένη πρωτεύουσα. Εκδήλωση διεθνούς κοινωνικού χαρακτήρα. Έχοντας γνώση της προτίμησης του στην αμεσότητα του ενικού και της πολύχρονης μας, αν και άκαρπης γνωριμίας – σίγουρα όχι λόγω δικής μου υπαιτιότητάς – χαιρετώ, ερωτώντας τον: «Νίκο τι θα πράξεις; Τα όσα σού προτείνω είναι προς δικό σου συμφέρον και του διεθνούς μας κύρους πάνω από όλα». Με ύφος απόλυτης σιγουριάς και εμπιστοσύνης μού απαντά κοφτά:

«Είπα του Κόμπου να σε δει…»

Επιτρέψτε μου να συνεχίσω την αφήγηση σε ύφος λαϊκό, κατ’ εικόνα και ομοίωση του Προεδρικού ύφους. Ο Κόμπος με … γκαστρώνει για ένα … εννιάμηνο. Η κύηση οδηγεί τελικά την συνάντηση μας στις 19 του Αυγούστου στο Υπουργείο. Παρατώ την επιστημοσύνη και την συγγραφή στη Βρετανική Βιβλιοθήκη (Λονδίνο, εννοείται) για χάρη της. Καταφθάνω στον ατημέλητο κήπο του κτιρίου του Υπουργείου. Ανεβαίνω με βάση το πρωτόκολλο στο γραφείο Υπουργού με συνοδεία νεαρού διπλωμάτη.

Το αποτέλεσμα της πολυπόθητης συνάντησης; Σκέτο … ανεμογκάστρι!

Πέραν της γλαφυρότητας και της χαριτολογημένης αφήγησης, η ουσία είναι πραγματικά δύσπεπτη. Ο Κόμπος φτάνει στο χτένι. Δεν θα ήταν δυνατό να κρατώ μέσα μου αυτόν τον Κόμπο … για χρόνια. Για να έχω ήσυχη την συνείδηση μου απέναντι στους ενενηντάχρονους γονείς, που με ανάθρεψαν με ιδανικά και αξίες, με σεβασμό στην πολυετή πορεία μου στα διεθνή ιδρύματα, κρίνω ότι οφείλω να εκθέσω σοβαρότατα ατοπήματα στην άσκηση εξωτερικής πολιτικής. Εξηγούμαι:

Βιέννη, Δεκέμβρης 2024. Οργανισμός για την Ασφάλεια και Συνεργασία στην Ευρώπη – ΟΑΣΕ.  Σύνοδος ΥΠΕΞ των συμμετεχόντων κρατών. Θέμα: Εκλογή νέου Γενικού Γραμματέα του Οργανισμού. Βαρύτατη η ευθύνη του Κωνσταντίνου Κόμπου: συναίνεσε αμαχητί στην εκλογή του Τούρκου βετεράνου διπλωμάτη Σινιρλίογλου στην κορυφή της ηγετικής πυραμίδας του μοναδικού πολυμερούς Ευρασιατικού Οργανισμού Ασφάλειας. Είναι η πρώτη φορά που εκλέγεται Τούρκος στην ηγεσία ΟΑΣΕ για τριετή θητεία. Με την σύμφωνο γνώμη του Κόμπου. Ο καθένας μπορεί να ανατρέξει στο διαδίκτυο και να μάθει ποιος είναι ο Feridun Sinirlioglu …

Χωρίς κανένα απολύτως αντάλλαγμα! Εκλογή του Τούρκου Εν Λευκώ!

Σε μια απέλπιδα προσπάθεια μου να λύσω τον επί χρόνια Άλυτο … Κόμπο υπέδειξα ότι είμαι εγκεκριμένος διαμεσολαβητής ΟΑΣΕ εδώ και μια δεκαετία, αποφοιτήσας της Διπλωματικής του Ακαδημίας προ εικοσαετίας (2003). Μολαταύτα ουδέποτε κλήθηκα σε αποστολή του Οργανισμού. Το γεγονός αυτό και μόνο οφείλεται στην ανεπάρκεια και αναποτελεσματικότητα του Υπουργείου των Εξω … φρενικών. Πού είναι το Γραφείο Προώθησης των Κυπρίων Ειδημόνων για Πρόσληψη στους Διεθνείς Οργανισμούς; Άλυτος Κόμπος! Πόσο μακριά θα φτάσεις με τους έξι άξονες της εξωτερικής πολιτικής; Και δεκάξι να ΄χεις αν δεν έχεις τους ανθρώπους σου στους διεθνείς οργανισμούς, πως θα ασκήσεις επιρροή; Εκατό τριάντα δύο εκατομμύρια ευρώ σού εγκρίνει η Βουλή για το Υπουργείο ετησίως, δεν μπορείς να διαθέσεις δύο, να παλέψεις τον διορισμό Κυπρίων προσοντούχων;

Αλλά είπαμε, χρόνια τώρα, συσκέψεις και συναντήσεις και ανεμογκάστρι! Υπέβαλα στο νεαρότερο Κωνσταντίνο Κόμπο ότι όφειλε στα πλαίσια της υπηρεσίας του προς αυτό το ημι-κατεχόμενο από την Τουρκία κράτος, να εξαργυρώσει τουλάχιστον την συναίνεση του στην εκλογή Σινιρλίογλου, με απτό αντάλλαγμα: την τοποθέτηση μου σε σημαίνουσα – τη βάσει προσόντων και αποφοίτησης της Διπλωματικής Ακαδημίας Βιέννης – θέση στη Γραμματεία ΟΑΣΕ, σφήνα στον Τούρκο διπλωμάτη. Εφόσον η συναίνεση του ήτο μονόδρομος, όπως διατεινόταν. Αυτό επέβαλλε η εξυπηρέτηση των Κυπριακών συμφερόντων. Αντ’ αυτού επέλεξε το μηδενικό για την Κύπρο αποτέλεσμα αφού η Άγκυρα μπλόκαρε την υποψηφιότητα του για την προεδρία του 2026 … Εύγε Άλυτε Κόμπε!

Είκοσι δύο χρόνια στην  αίθουσα αναμονής για μια θέση στον ΟΑΣΕ, κτίζω διεθνείς διασυνδέσεις για την Κύπρο μας  με έξοδα από την τσέπη μου. Σε διηπειρωτικές διαδρομές που με βρίσκουν από το Τόκιο μέχρι το Μπουένος Άιρες. Σε πέραν των εξήντα χωρών …

Ουδέν έπραξεν ο Κόμπος! Θέτοντας το σε πρώην υπουργό, μού  υπέδειξε με νόημα: Ουδείς πράττει ουδέν!

Co-Authors: Dr. Morris Mottale & Dr. Yiorghos Leventis

At the end of the Cold War, in Washington and Western Europe there was a consensus that a new world order was coming around. Overlooked was the fact that an Islamic revolution in Iran led by an octogenarian Ayatollah brought a series of upheavals in the Islamic world that saw radical terrorism, revolutions in Africa, and civil wars that continue to this day. These events were capped years later by conflicts in Iraq, Syria, Lebanon, North Africa, and Sub Saharan Africa and eventually a radical Islamic takeover in Afghanistan. In short, the end of the Cold War brought an endless list of conflicts of which the two outstanding ones are the war in Ukraine and the war within the Gaza Strip. There are at least fifty other wars in Africa and Asia but they do not make the news, including conflicts in Somalia, Central Africa Republic, Ethiopia, Sudan, Southern Sudan, and The Republic of Congo among many others.

The preeminence of international news networks such as CNN and the BBC along with social media brings the focus solely on the Arab-Israeli conflict and American politics. By the year 2000, there was a consensus that the new International System would see antagonism between China and the United States. By 2025, Chinese commercial trade preeminence was challenging the European Union and the North American free trade area. From 2000 onward, the Chinese set out to create a new economic block known as BRICS which is composed of Brazil, Russia, India, China, and South Africa, and by 2025 they included Egypt, Ethiopia, the UAE, Iran, and Saudi Arabia. The direct challenge to the US in many areas of the International System began with the challenge that Radical Islam, shaped and manipulated by the Ayatollah, posed against the US, France, and Great Britain. The outstanding tool for Islamic expansion was the Arab-Israeli conflict and more specifically the Palestinian issue. Within a few years of the establishment of what appeared to be peace treaties between Israel and some of its neighbors (Abraham Accords), the Islamic world and the Global South saw antagonism to the existence of the Jewish state, with regional conflicts in which conflicting parties took sides in the Arab-Israeli conflict. Interestingly, the same parties, with some exceptions including India, are also members of BRICS.

The preeminence of the United States – however much challenged by China, Russia, and Iran – did not decrease the importance of the United States presidential elections of 2024. For the world, the US election was bound to be a defining moment in international politics, regardless of the outcome. The outstanding elements in the International System are the resentment and imitation of American cultural trends, including US mass media. What passes for American soft power is affirmative action and the woke ideology. The US stands out as an agent of cultural change. The anti-women movement in Islamic society has been influenced by the globalization of American culture and the preeminent role of women in American and European society. Misogyny has become a political ideology in the Islamic world. The competition between the major powers is compounded by the rise of new technologies, shaped by electronic communication, artificial intelligence, and cyber technology.

In 2013, China proposed changes to global currency to bypass, if not outright abolish the US Dollar. The original BRIC group was dubbed very loosely the “BRICS,” including Brazil, China, Russia, India, and South Africa. In time, other countries also joined. Venezuela and Turkey are seeking entry to the trade group, which has gained momentum.

The official members of the Shanghai Cooperation Organization are primarily Asian, Arabic and nations within the former Soviet Union, but growing interest across the Middle East and South America is notable. In 2004, the SCO officially established relations with the United Nations as an observer, in addition to other international bodies.

Two principle international conflicts, the Gaza War and Ukraine, along with conflicts in Africa and Asia have sped up the process of this new world order, where the Anglo-American ideal of a rule-based system is being challenged on the grounds that it is fundamentally pro-American, pro-Liberal, and pro-Capitalist. The rise of conflicts within the Islamic world and the widespread anti-Israeli, anti-Jewish and anti-Semitic positions of many countries from Latin America to Asia to Africa are adding another dimension to this new world order yet to come.

Rise of Islamic Politics in the West

The rise of Islamic politics in France, Germany, Belgium, Holland, Canada the United States and the United Kingdom has influenced domestic electoral politics. In Europe, for example, the rise of the so-called extremist parties like AfD (Alternative for Germany) or the Rassemblement National in France have given new weight to the idea that liberal democratic order, which has characterized the development of Western Europe and America in the post-war period, is not accepted by large portions of the population. Similar trends are evident across Europe, with the rise of Vox from Spain, 5 Stelle in Italy, and BNP in the United Kingdom.

Speaking of the latter, let’s take a closer statistical look at the upsurge of Islamic politics in the UK. There is an array of hard political facts: Muslims count for four million in a total population of 66 million in the UK. Yet they elect Muslim mayors in no less than nine major urban centres in the country, including the mayor of the capital, London, of the second largest city Birmingham and of the world-renowned liberal university city of Oxford. The other six Muslim-led municipalities are: Blackburn, Leeds, Luton, Oldham, Rochdale, Sheffield. There are now 3,000 mosques, (one mosque per 80 square kilometres roughly) 130 Sharia Courts and 50 Sharia councils in the UK. Seventy-eight per cent of Muslim women do not work and receive state support, 63 per cent of British Muslims are out of work and receive state support. UK Muslim families on the receiving end of state support and free accommodation have on average six to eight children. Every school in good old Christian England is required to teach about Islam. Under such circumstances, guess which is the most common name given to British boys nowadays. You guessed right: it is Mohammed!

Greece: Demographic Collapse

At the other end of the Old Continent, Greece, an ancient nation reborn in 1830, lying at the southeastern fringes of the European Union, has been in deep trouble for the past two decades. Endemic corruption and leadership incompetence brought up mounting external foreign debt. Greece’s government debt hovers around 160 per cent of the GDP. The country’s economic woes are compounded by the hordes of irregular migrants. Periodically, vulnerable segments of Hellas’ 15,000 kilometres long coastline get awash with hundreds of mainly sub-Saharan and Middle Eastern unsolicited destitute visitors. The Hellenic Republic currently hosts a large number of immigrants accounting for over a million or approximately ten per cent of the total population, a considerable proportion of whom are Muslim. Pew Research and other international reports estimate there are 520,000 additional Muslims in Greece who are refugees, regular or irregular migrants, or asylum‑seekers. This number is in addition to the indigenous recognized Muslim minority in Western Thrace numbering around 140,000 people. Sharia law applies for this minority, which enjoys a special status in terms of religious and cultural rights, in derogation to the Hellenic Civil Law, in compliance with the Treaty of Lausanne of 1923 governing its status.

Greece’s Muslim immigrants are in the most part Albanians (over 0.4 million) who are not particularly devout Muslims given their socialization for over 50 years in a totalitarian communist regime banning religion. In fact, a number of them, in their everyday life, adopt Greek names – either ancient or modern.

However, what should be underlined, is that the rise in the incoming Muslim population in the Hellenic Republic comes on the sharp backdrop of the flight of an impoverished indigenous Greek Orthodox population. Young Greeks are forced to become economic migrants themselves in the more affluent countries of the northern tier of the EU, the UK, the US and Canada. A rough total figure of migrant Greeks for the first quarter of the 21st century is estimated to be around 1.3 to 1.5 million! This is definitely a generation lost for the country. Brain drainage ad nauseum.

To make things worse, Greek birth rates are falling rapidly. Though a small nation, or perhaps because of this, the sharp demographic decline of Greece, has not escaped the attention of Elon Musk. The flamboyant billionaire businessman reposted, on 2 September 2025, an article that reported over 700 schools in Greece were closing due to falling student numbers. He captioned the post: “The death of Greece.” The actual number of Greek schools shutting down because of failing to reach the threshold of fifteen pupils is 721. Conclusively, in the first quarter of the current century, the Hellenic Republic lost well over a million of highly qualified young Greeks only to be replaced by half a million of unskilled Muslim immigrants.

Development of communication technology, social media

The causes of such new developments have to be found in the development of communication technology and what we used to call rising expectations, which characterized the study of development in the 50s and 60s. Social media and international visual communications have fueled rising expectations in the 21^st century. This New World Order has also been characterized by large numbers of so called “illegal” immigrants from Africa, Asia, and Latin America moving to North America or into Western Europe.

In the case of Germany, for example, the growth of “extremist” parties has been fueled by the presence of illegal immigrants and the ease with which the German government has allowed real and imaginary refugees to move and enjoy the benefits of a welfare society in Germany under Angela Merkel. In fact, by September 2024, Germany had imposed passport controls on its borders, irritating some of its neighbors because this policy is against the idea of an integrated, borderless Europe. Both in Europe and North America, the rise of Chinese exports and the decline of local industries, ranging from the car industry to chemicals and steel, has led the traditional working classes to support nationalist and protectionist parties. American elections have seen both parties talking about protecting American industry. This also seems to be the case in Canada.

This new world order has also been propelled by the so-called “Woke Business,” the rise of racial identification, which has added to racial and identity politics all over the world. In Islamic countries, ranging from Pakistan to North and West Africa, this has meant the persecution of Christians and Jews, to the extent that women who do not wear the hijab face persecution. Paradoxically, Islamic society is also being threatened by radical Islamic societies. Al Qaida and violent subversive groups are propagating across Africa and Asia.

Leadership in Western Europe and North America has sometime faced this issue in response to radical terrorism such as 9/11 and Bataclan. More immediate political concerns and challenges see democratic political systems concentrating on jobs, education, human rights, immigration and, last but not least, climate change. Historically, from the Napoleonic period onward, world orders and balances of power never lasted more than a generation. For example, the Peace of Versailles world order lasted twenty years. The Cold War order in Europe lasted from 1947 to 1989. The relative peace that followed the fall of the Soviet Union lasted fifteen years at most, as NATO expanded into Eastern Europe and the rise of a new Russia set off a renewed arms race and added more weight to the developing BRICS.

The spectacular victory of the Ayatollahs in the Middle East and the rise of radical Shiite politics saw Iran waging ideological and international antagonism against Israel. This was historically due to the fact that Ayatollah Khomeini and his followers were violently opposed to the existence of a Jewish state and Zionism. The war in Gaza, while carried out by Hamas, has been instigated and pushed by the Ayatollahs of Iran, unhinging any attempt by the United States and Europe to bring some degree of a peaceful order in the Middle East.

An interesting facet of this new world order was how India, China, and even some Islamic countries such as the United Arab Emirates became interested in a race to the moon. The increasing competition for status and prestige saw an explosion of international sports. Countries such as Saudi Arabia and Qatar bought themselves international competitions and famous European players to attempt a change in global perspective towards them, with mixed success.

One approach to studying these new developments would focus on the idea of cultural and political resentment by non-European countries, which for the last two centuries have seen France, Britain and the United States shaping the international order and cultural and political values, ranging from the status of women to economic protectionism and the assertion of secular Euro-American values. For example, the decline of Indian socialism has meant the rise of a new Indian identity which focuses on Hinduism, and the reassertion of Indian heritage against Islam, creating further violent conflict with Pakistan. Cultural trends from the United States, such as radical feminism, transgenderism, the acceptance of homosexuality and homosexual marriages have added even more contentious issues characterizing this new world order. In Russia, Putin’s government has made clear that homosexual values and marriages will not be accepted, and this has of course been the case in countries in Africa and Asia.

An insight into the cultural and economic context of the rise of BRICS and the New World Order should not overlook the fact that many of the conflicts in the world are of cultural origins. At one time, one could have employed the term “ideological,” but culture and ideology overlap each other, as do religious attitudes. While Islam began as a religion, after centuries of theologically based governance, it has also become a foundational cornerstone of the political ideology of the Middle East. In today’s world order, Islam has taken on heavy political connotations and has been used by radical groups to unhinge societies in European and American states.

Trumps administration in Washington in 2025 was attempting to enhance American power and control conflicts in the name of an American regulated international system. Whether that idea was feasible remains to be seen. As it was of May of 2025, India and Pakistan were on a threshold of war in Kashmir. It added even more to the notion of civilization and religious conflicts that characterized the Islamic world. From the Atlantic to the Indian Ocean and from North Africa to the Cape.

Αμέτρητοι μύθοι γύρω από τη σπηλιά του Αγίου Μιχαήλ στο βράχο του Γιβραλτάρ. Κυριαρχεί όμως ο μύθος που υποστηρίζει ότι το συγκεκριμένο σπήλαιο ήταν οι πύλες του Άδη. Άρα και η είσοδος για τον Κάτω Κόσμο. Ακόμη ένας μύθος αναφέρει πως εκεί υπήρξε η μια από τις Ηράκλειες Στήλες, οι οποίες αποτελούν ίσως τις παλαιότερες φρυκτωρίες της Αρχαιότητας.

Οι αρχαίοι Έλληνες, πίστευαν ότι οι Ηράκλειες Στήλες βρίσκονταν στην Ιβηρική χερσόνησο, στο σημερινό Γιβραλτάρ. Εκεί θεωρούσαν ότι ήταν η άκρη του κόσμου. Δεν είχαν και άδικο.

Ο έλεγχος του Γιβραλτάρ αποτελεί και στη νεώτερη εποχή, κατά τους τελευταίους τρεις αιώνες, το Μήλον της Έριδος μεταξύ δύο αποικιακών δυνάμεων της Ισπανίας και της Βρετανίας. Η πρώτη έχει αποδώσει ανεξαρτησία σχεδόν στο σύνολο των αποικιών της. Η δεύτερη όμως, η κραταιά Μεγάλη Βρετανία εξακολουθεί να ελέγχει δεκαεπτά Υπερπόντιες Κτήσεις μεταξύ των οποίων και τις δύο πύλες της στρατηγικής Μεσογείου Θαλάσσης. Στο μεν δυτικό άκρο, τις Ηράκλεις Στήλες, στο δε ανατολικό άκρο την διαμελισμένη μας πατρίδα. Η Κύπρος ελέγχεται από το Λονδίνο όχι μόνο μέσα από την αμφιλεγόμενη – από το Διεθνές Δίκαιο – κυριαρχία των Βρετανικών Βάσεων αλλά και δια μέσου των εκτεταμένων διευκολύνσεων τις οποίες απολαμβάνει εκ γενέσεως της κολωβής Κυπριακής Δημοκρατίας.

Η εξέλιξη του Γιβραλτάρ ως υπερπόντιας Βρετανικής κτήσης χρήζει προσοχής μιας και παρουσιάζει κοινά στοιχεία με την περίπτωση της Κύπρου. Υπάρχουν βέβαια και διαφορές.

Θα κάνουμε παρακάτω μια πρώτη απόπειρα παρουσίασης του σύγχρονου πολιτικού καθεστώτος του Γιβραλτάρ στο ελληνικό αναγνωστικό κοινό. Ο Βράχος όπως είναι γνωστός στην αγγλική βιβλιογραφία (The Rock) περιήλθε υπό Βρετανική κυριαρχία με την συνθήκη της Ουτρέχτης το 1713. Το Λονδίνο διατείνεται ότι η κυριαρχία του επί του χερσαίου χώρου του Γιβραλτάρ αφ’ εαυτού εξυπακούει και την άσκηση κυριαρχίας επί των εκτεινομένων χωρικών υδάτων.

Απεναντίας η Μαδρίτη θεωρεί ότι με βάση το άρθρο 10 της Συνθήκης της Ουτρέχτης, έχει παραδώσει στη Βρετανία μόνο την πόλη, το κάστρο, το λιμάνι και τα οχυρωματικά του έργα. Η διένεξη είναι πολυεπίπεδη και πολυδιάστατη. Η Μαδρίτη οπλισμένη με το σύγχρονο Διεθνές Δίκαιο όπως αυτό διαμορφώθηκε με την ίδρυση του ΟΗΕ, προβάλλει το επιχείρημα ότι δικαιούται κυριαρχία επί του νοτιώτερου άκρου της Ιβηρικής Χερσονήσου. Ο λόγος είναι προφανής:

Το Γιβραλτάρ έχει περιληφθεί στον Κατάλογο των Μη Αυτοκυβερνούμενων Περιοχών του ΟΗΕ ήδη από το 1946 – ουσιαστικά δηλαδή από την εποχή έναρξης εφαρμογής του Καταστατικού Χάρτη του ΟΗΕ. Η διελκυστίνδα, δηλαδή, Βρετανίας – Ισπανίας βαίνει να κλείσει αισίως ογδανταετία: όσο υπάρχει ο ΟΗΕ, υπάρχει και το άλυτο ζήτημα του Γιβραλτάρ. Το ίδιο ισχύει και για την Κύπρο, όπου η αυτοδιάθεση δεν εφαρμόστηκε επαρκώς δηλαδή αδιαιρέτως, με αποτέλεσμα το νησί ουδέποτε να αποαποικιοποιηθεί συνολικώς παρά μόνο μερικώς – πράγμα το οποίο αντίκειται στο πνεύμα του Καταστατικού Χάρτη του ΟΗΕ (1945) αλλά του πρωιώντος Χάρτη του Ατλαντικού (1941).  Σύμφωνα με την τελευταία έκθεση της Ειδικής Επιτροπής ΟΗΕ Για την Εφαρμογή της Διακήρυξης Παραχώρησης Ανεξαρτησίας στις Αποικιοκρατούμενες Χώρες και Λαούς της 9^ης Μαρτίου 2023 (παρ. 8):

Το Ηνωμένο Βασίλειο εξακολουθεί να πιστεύει ότι ως αναγνωρισμένη ξεχωριστή Μη Αυτοκυβερνούμενη Περιοχή, το Γιβραλτάρ απολαμβάνει τα … συλλογικά δικαιώματα τα οποία απονέμει ο ΚΧ του ΟΗΕ. Το ΗΒ πιστεύει επίσης ότο λαός του Γιβραλτάρ έχει δικαίωμα στην αυτοδιάθεση.

Ακόμη και στην χερσαία μικροέκταση ανήκουσα στην Υπερπόντια Κτήση του Γιβραλτάρ υπάρχει διαφωνία. Το Λονδίνο υποστηρίζει ότι είναι 5,8 τετραγωνικά χιλιόμετρα. Αντίθετα η Μαδρίτη υποστηρίζει ότι είναι ένα τετραγωνικό χιλιόμετρο λιγότερο, δηλαδή 4,8. Αξίζει να αναφερθεί ότι το Γιβραλτάρ, η στενή αυτή λωρίδα της στρατηγικής χερσονήσου, ενώνεται με την Ισπανία με ένα ισθμό 1600 μέτρων περίπου, ο έλεγχος του οποίου είναι επίσης διαφιλονικούμενος. Η Αφρικανική ήπειρος απέχει μόλις 32 χιλιόμετρα προς νότο.

Με βάση απογραφή του 2016 ο πληθυσμός του Γιβραλτάρ ανέρχεται σε 34,000 κατοίκους. Βρετανικός νόμος περί Υπερποντίων Περιοχών του 2002 παραχωρεί Βρετανική (Υπερπόντια) υπηκοότητα στους Γιβραλταριανούς.

Κατά την τελευταία σύνοδο της εικοσιεννιαμελούς επιτροπής του ΟΗΕ για την αποαποικιοποίηση τον Ιούνη του 2023 ο Πρωθυπουργός του Γιβραλτάρ Fabian Picardo δήλωσε εμφαντικά: Το Γιβραλτάρ Ανήκει στους Γιβραλταριανούς τελεία και παύλα για να προσθέσει σε όποιον δεν αρέσει, θα το ανεχθεί και θα πει κι ένα τραγούδι.

The winter season that we have just left behind, November 2023 to March 2024, has been very hectic in our director’s international activities. Below is the list of in-person participations in international fora.

November 2023

Dr. Yiorghos Leventis took part, upon invitation, in the 7^th Southeast Europe Energy Forum, held in The MET Hotel, Thessaloniki, Greece on Tuesday, the 7^th of November. The day conference concentrated on the synergies in energy cooperation between the Balkan countries. Bulgaria had a three speakers line up whereas Albania was represented by the Greek speaking head of the country’s Electricity Authority.

On the culture – performing arts dimension, Dr. Leventis took advantage of his presence in Thessaloniki to watch and peruse films at the 64^th Thessaloniki Film Festival. The occasion gave him the opportunity to interview in private the legendary Greek film director Nikos Perrakis.

December 2023

December (3^rd and 4^th) saw Dr. Leventis travelling to Brussels, the EU capital. He was a delegate, the only one from either Cyprus or Greece, in the EU Non-Proliferation & Disarmament Conference held over two days in the THON Hotel Brussels City Centre. Save for a South African speaker presence from Pretoria, the rest of the speakers concentrated on the Euro-Atlantic perspective on the current dire global geopolitical situation.

March 2024

On Friday, March the 8^th, Dr. Yiorghos Leventis gave a seminar at the Institute for National & International Security, INIS, in The theme of the seminar was the following:

The Status and Role of the British Bases in Cyprus and the Diego Garcia Base – Chagos Archipelago, St Mauritius: A Comparative Perspective

The audience of young researchers from Czechia, spending an internship at INIS, Belgrade, showed great interest in the subject of the use of the geo-strategic location of Cyprus by Great Powers. The lively discussion followed a lunch offered by the INIS Director.

Finally, on the 12^th and 13^th of March 2024, Dr. Leventis travelled to Budapest for the Budapest Balkans Forum https://budapestbalkansforum.hu/. The BBF has been extremely successful, attended by 700 delegates from the diplomacy, academy and the press world. As it usually happens, the International Security Forum’s Director was the only Cypriot presence in the conference. Furthermore, Dr. Leventis was joined at the two-day conference participation by Mr. Ion Craciunel, ISF Senior Research Associate and a seasoned expert in international affairs. The two-member ISF Cyprus delegation held a number of fruitful consultations at the margins of the conference and pledged to participate in the follow-up review BBF to be held in the Western Balkans during the forthcoming Hungarian presidency of the EU Council in the second half of the year.

In 2014, brother nations (“bratskie narodi”) Russia and Ukraine, united by common cultures, mentalities, customs, traditions and closely related languages, became enemies. They have remained so for eight years now. The main reason behind this negative development has been the geopolitical game between the Russian Federation (RF) and the West.

The Moscow-organized referendum resulted overwhelmingly (95%) in favor of the union of the Crimean Peninsula with the RF. The Russian government considers the referendum’s result as a sufficient international law basis for the accession of the said region into the RF. However, the West dismissed this result as being rigged (or engineered) by the Kremlin. What are Russia’s security concerns though as they seem to be at the heart of the current crisis?

First, Moscow is concerned that the United States (under the guise of collective NATO defense) will eventually deploy troops (and possibly missiles) in Ukraine as military cooperation between the two has seen unprecedented growth since the regime change of 2014 in Kiev. (NB: Regime change has been a time-honored “tenet” of US foreign policy – we need not elaborate in the confines of this short article.)

In this respect, let us mention that Russia has kept Kaliningrad a semi-exclave, situated on the Baltic coast, bordered by Poland to the south and Lithuania to the north and east. Thus, this Russian strip of land is squeezed by two NATO members with the US stationed troops. Currently, approximately 4,500 US personnel are on rotation in Poland while Lithuania seeks permanent US military presence in the country (online report by Radio Free Europe/Radio Liberty, February 9, 2022).

Second, without Crimea, the Black Sea, which connects European Russia to the rest of Europe, would become a vulnerable point for Moscow. In the case of the Baltic Sea region, Russia maintains a balance of power with its weapons in Kaliningrad, reducing vulnerability in its northwest. However, Russia would become vulnerable in its western and southwestern part: In the Black Sea the RF is surrounded by Georgia and Ukraine, which are both hostile, plus Romania, Bulgaria and Turkey, all three NATO member-states. Moreover, it is well known that the latter, boasting the second strongest army in NATO, harbors neo-imperial ambitions of control over former Ottoman lands in the Middle East, the Caucasus as well the Turkic republics of Central Asia (Pan-Turanism).

The Donetsk and Luhansk regions of Ukraine also held a referendum. Unlike Crimea, as of 2014 they received the status of an unrecognized state, separate from Ukraine and Russia. However, the Ukrainian crisis did not end there. We are now witnessing the second most active phase of the crisis.

Russia is pursuing an open foreign policy, positioning itself as a friendly state, in order to improve its image in the eyes of the world community, as evidenced by various international programs and projects for young people and foreign students, international humanitarian assistance, as well as peacekeeping and anti-terrorist missions in Syria and Nagorno-Karabakh.

Given the above facts, it becomes clear that Russia wants to convince everybody that it has no reason to attack Ukraine, except for one – Ukraine’s NATO accession. Therefore, the troop buildup near Ukraine’s borders is an accompanying tool for negotiating security guarantees.
Ukraine itself seems not to be the question, but the negotiating terrain between Russia and the United States. Russia’s national interests appear not to be founded on the capture of Ukraine, but on the inadmissibility of NATO’s expansion to the east.

Such is clearly reflected in the proposals for security guarantees put forward to NATO and the United States: non-advancement of NATO to the east and non-deployment of weapons systems near the borders of Russia. Russia’s proposed non-expansion of NATO not only implies an exclusion of Ukraine and Georgia from NATO membership, but also a return to the 1997 membership, which means the exclusion from NATO of North Macedonia, Montenegro, Albania, Croatia, Bulgaria, Latvia, Lithuania, Romania, Slovakia, Slovenia and Estonia. Of course, the Kremlin understands that such a turning back of the clock is practically impossible. However, it is a frequent stroke of Russian (and not only) diplomacy by Russia to go for the maximum in order to secure the desired minimum.

The Russian leadership has repeatedly stated that the inclusion of Ukraine in NATO is a red line. At the same time, the Kremlin reckons that the US-NATO camp shares its unwillingness to enter into a direct confrontation. First, after the Iraq and Afghanistan debacle, fresh US foreign meddling in Ukraine could deal a serious blow to the current Biden administration’s domestic approval rate. Second, NATO has no legitimate reasons to provide military assistance to Ukraine. Third, an eruption of war will lead to sad consequences for the whole world.
For all the above reasons, it seems that Moscow’s proposals for security guarantees are a good enough compromise option for both sides.

Possible crisis outcome

A possible scenario would be the conclusion of an agreement on security guarantees, where the main emphasis would be placed on the non-deployment of medium-range and shorter-range missiles near the borders of Russia. Consequently, even if Ukraine joins NATO, missiles will not be placed on its territory. Of course, this does not form a new world order, but it will ensure regional security.

From Moscow’s perspective, subjugation or occupation of Ukraine is not the end. Prevention of NATO expansion is. Russia fears the deployment of troops and missiles near its borders. It is a red line in its foreign policy. The Ukrainian crisis is not at all about Ukraine. It is about the conflicting geopolitical interests of Russia and the United States in the former Soviet space. On the one hand Moscow attempts to form a multipolar system of international relations while on the other hand Washington favors steadfast adhesion to the unipolar system established at the end of the Cold War.

Last but not least, we should not forget the important role of China in providing political support to Russia. At the same time, however, Beijing aims at capturing the energy market in Europe, which Moscow stands to lose in case sanctions are imposed.

For several decades the international system has seen a concern about the so-called North-South divide. This divide encompassed a gap between the advanced industrial world and the so-called third-world that encompassed Latin America, Africa, and much of Asia. In more specific terms it was an economic gap, best indicated by a much lower standard of living outside of Europe and North America.

Even before the end of the Cold War, the Mediterranean saw increasing numbers of illegal immigrants, asylum seekers, and refugees from war zones coming from the Middle East, North Africa, the Indian subcontinent, and of course Sub-Saharan Africa. Hundreds of thousands of refugees began crossing the Mediterranean fleeing from war zones, civil wars, and of course last but not least economic conditions that were not acceptable anymore given the opportunities that people in Africa, the Middle East, and Latin America saw in the advanced industrial democratic world. This gap was compounded by the fact that the demographic growth in Africa, the Middle East and South Asia was not economically sustainable. Rising expectations saw then millions of people trying to move into Europe. In 2019 alone, 2.7 million immigrants from non-EU countries entered the EU.

As refugee and immigration crises in the European Union have shown neither national governments nor the European Union institutions have been able to develop a systematic or coherent approach in dealing with constant conflicts in the Middle East or Africa. The end of the cold war had welcomed the idea of peace in our time, but as Samuel P. Huntington prophetically outlined in his essay and eventual book The Clash if Civilizations and the Remaking of World Order, the international system was going to see a constant conflict between the secular democratic Euro-American world and as it turned out, the Islamic and Chinese world. The wars in the Persian Gulf, the Near East and the rise of Islamic terrorism in Africa, Europe and Asia followed the traumatic attack by a handful of radical Islamic terrorists on New York. By 2021 the consequences could be seen through the American retreat from Afghanistan. That country had been the breeding ground for the attacks on New York. The United States, Britain and other Western countries came to be humiliated by the Taliban’s victory. 

The Taliban victory in Afghanistan saw hundreds of thousands more refugees trying to enter Europe principally through Turkey and Belarus. Radical Islam wrote a new chapter in the history of the Islamic world. 

The constant international crisis that precipitated a flow of immigrants and refugees to Europe demonstrated increasingly the inability of the European Union and the United Kingdom to resolve an issue that challenged in the final analysis European culture, European economic wellbeing and societal sustainability. The rise of political parties that articulated the apprehension, fears and anxiety of widespread strata of the European population accepting non-European and Islamic newcomers, legal and illegal in France, Spain, Italy, Belgium and Germany for example, were symptomatic of future political instability. The inability of European countries to agree on common policies of protecting European borders and even developing a defensive mechanism outside the framework of NATO speaks of structural deficiencies in European strategic decision making.

Immigration was in the final analyses fueled by demographic growth in   Africa, the Middle East and South Asia. Governments in Europe were unable to respond to the increasing expectations of the populations of those regimes. The population of Egypt had reached by 2020 102.3 million, Pakistan 220.9 million, Bangladesh 164 million, Ethiopia 115 million, and Nigeria 206.1 million; these are examples of what Europe was going to face. Increasing mass communications and transportation allowed millions of people to enter Europe. 

European governments seem unable to coordinate a policy that could cope with the increasing movement of people from the developing world towards Western Europe and North America. The issue of illegal immigration was of concern to many societies in Asia, Latin America, and Africa to the extent that economic concern lead many people to move from one nation to another. For example, the case of Bangladesh stands out, hundreds of thousands of Bangladeshis were moving into India generating social, economic and social conflicts. And in the case of Africa, millions of people were moving across the continent with spill over into North Africa and Libya. In turn, hundreds of thousands of Africans were trying to cross the Mediterranean into Italy, Spain and Greece to reach the promised land: the European Union.

The sustainability of such movements did not and does not seem to concern international organizations and NGOs that were and are interested in bringing refugees to Europe. Inevitably, the issue of settling refugees, providing employment and preventing cultural clashes was the subject of much debate but with no solution in sight.

Critical debates on sustainability and climate change did not necessarily address themselves to the catastrophic problem of population growth and food supplies. In fact, the reluctance of some countries such as India, Indonesia and China to comprehend the anxieties of industrial states and European and North American activists was to be expected. Beijing, Delhi and Jakarta were by far more concerned with their populations and their standard of living. Rising expectations could not be postponed because they could be a cause of political instability. The demand for fossil fuels was not decreasing as energy was crucial to the creation of a higher standard of living for hundreds of people in Asia, Africa and Latin America.

Immigration is bound to be the biggest challenge for the European Union and Britain. Illegal immigrants from the Middle East were coming to France to cross the channel as others were trying to come through the Italian peninsula to enter Switzerland and Germany. The soft underbellies of the European Union, Italy, Spain and Greece continue to be so. Countries such as Belarus and Turkey use the movement of immigrants into the European Union as a tool for gaining concessions from Brussels and individual European countries. The president of Turkey Erdogan had been successful earlier (in 2015) in gaining financial support from the European Union and Germany to stop the flow of Islamic immigrants into the continent. Hundreds and thousands of refugees from Syria, Iraq and Afghanistan could become a great tool for gaining concessions from the European Union and single European states whose power is becoming ever more marginal. 

The trend in international conferences shaped by Western powers and NGOs on climate change, sustainability, energy and food security, and human rights should be understood in the context of an overwhelming demographic shift that does not seem to enter into the political calculus of Western decision makers and their constituents. 

Indicatively, total final energy consumption is forecast to double in Turkey by year 2050. This is the EnerOutlook forecast based on sustained economic development of emerging economies which takes into account the effect of global warming (such a scenario is compatible with a global temperature rise of between three to four degrees Celsius).

To address the problem of increasing domestic energy demand, Ankara has been actively pursuing nuclear energy to lessen its high dependency on energy imports. Consequently, in May 2010, Russia and Turkey signed a Cooperation Agreement, under which Rosatom State Cooperation has since been constructing the Akkuyu Nuclear Power Plant. This NPP will eventually contain four reactors with a combined capacity of 4800 MW. Other nuclear power projects in Sinop, Black Sea region and the Eastern Thrace region remain in the planning stages.

Construction of the Akkuyu NPP begun in December 2017. Its final cost is expected to rise over 20 billion USD – roughly equivalent to the size of Cyprus’ economic output in 2020. The first reactor is expected to become operational in 2023, the year that marks the centenary anniversary of the Republic of Turkey. No doubt, Erdogan’s government is planning festivities for this significant event, to boost its plunging popularity.

Despite serious concerns about the safety of the Akkuyu NPP, located as it is, in the high seismic activity region of Mersin, construction continuous. Every consecutive year in the following three years (2024-26) will see a new reactor coming into operation.

The first controversy over the impact of this huge nuclear power project on the environment appeared already six years ago: on 12 January 2015, it was reported that the signatures of specialists on a Turkish government-sanctioned environmental impact report had been forged. The appointed specialists had resigned six months prior to its submission, and the contracting company had then made unilateral changes to the report. Naturally so, this revelation sparked protest within the Turkish Cypriot community. The proximity of the prospective Akkuyu Nuclear Power Plant to our island could not be lightheartedly ignored. This powerful NPP will operate at about 110 kms from Lefkosia. In the context of an unexpected nuclear accident caused by an earthquake or otherwise, North or South Cyprus becomes immaterial. A fatal nuclear accident carries the danger of overwhelming both parts of the island.

In this respect, it is vital that the leaderships of both Greek and Turkish Cypriots stand in unison: the Eastern Mediterranean environment and its protection is a common cause. More so as Ankara exhibits a mixed approach, to say the least, towards international legal instruments on nuclear safety: Whereas Turkey signed up to the Convention on Nuclear Safety which entered into force 24 October 1996, it has not done the same with the Joint Convention on the Safety of Spent Fuel Management and on the Safety of Radioactive Waste Management which entered into force 18 June 2001.

Two years back, in September 2019, Ankara first raised the issue of Kashmir at the United Nations General Assembly. What prompted Ankara to do so?

Since the British colonialists’ withdrawal and the partition of the Indian subcontinent in two states in 1947, part of Kashmir has stayed under Indian sovereignty. New Delhi had granted autonomy and a special status to the predominantly Muslim populated Kashmir. (In 2003, the percentage of Muslims in the Kashmir Valley was 95 percent and those of Hindus four percent). However, in August 2019, India passed a constitutional amendment revoking the special status and autonomy for Indian-administered Kashmir and absorbed it into the country’s governance mainstream. Since then, tensions with Pakistan remained high. (Note the parallel with Makarios’ failed attempt in 1963 to strip the Turkish Cypriot Muslim minority from its prerogatives through a raft of sweeping amendments of thirteen articles of the Republic of Cyprus constitution). Within a month after the Indians devested the Kashmiris of their autonomy, Ankara raises the issue at the foremost international forum.

Nine months later, on the 17^th of June 2020, the United Nations General Assembly elects Volkan Bozkir of Turkey, as President of its seventy-fifth session (Sep 2020 – Sep 2021). The seventy-year-old Volkan Bozkır is a veteran diplomat and politician. He served as Minister for European Union Affairs from November 2015 to May 2016 and previously held the same office from August 2014 to August 2015.

At the heels of his UNGA top job election – the first ever Turkish national to strike such a success – Volkan Bozkir visited Pakistan (August 2020). The following year, he paid a second three day long visit to Islamabad (26-28 May 2021) as president of the UNGA.

Erdoğan himself visited Pakistan in February 2020. Addressing the parliament in Islamabad, the Turkish president said the Kashmir issue was as important to Turkey as it was to Pakistan, recalling the help of the Pakistani people during Turkey’s War of Independence and stating that Kashmir would now be the same for Turks.

According to recent Indian intelligence reports the Turkish government has been trying to radicalize Indian Muslims and recruit fundamentalists. “Fronts for the Turkish government or the outfits it supports – some of them directly linked to Erdogan and his family – appeared to have made deeper inroads in India than assessed earlier,” the Hindustan Times reported. Much of the effort is directed via Turkish state media, educational institutes, the nonprofit sector, the NGOs.

The Indian daily reports that “Turkey has been providing lucrative scholarships and running exchange programmes for Indian Kashmiri and Muslim students to study in Turkey through state-sponsored NGOs. Once the students land in Turkey, they are approached and taken over by the Pakistan proxies operating there.” Moreover, Indians “who serve Ankara’s agenda are being sent to Turkey by the embassy on exposure trips and encouraged to speak against India.”

It is highly likely that the Turkish leadership in lending a helping hand to Pakistani claims on Kashmir is expecting the return of the favour by Islamabad on the Cyprus front. Indeed, in international diplomatic corridors, it is rumoured that Pakistan may well be the first country – save for Turkey itself – to establish formal diplomatic relations with the breakaway Turkish Cypriot state.

We need to guard against such a negative development as well as draw the necessary lessons learnt from our failed campaign to get our own top diplomat Andreas Mavroyiannis elected president of the UNGA five years ago in 2016. Though the vote was close – Mavroyiannis lost for only four votes – the fact that he lost to the candidate of Fiji, a light weight in international affairs (who would doubt that?) is telling.

Fast forward four years, we witness the Turks winning the top seat we failed to secure in the biggest global multilateral organization. Incidentally, second largest after the UN, inter-governmental organization, is the Organization of Islamic Cooperation (OIC), (formerly Organization of the Islamic Conference) where we do not even have a say whereas Turkey in tandem with Pakistan may exercise much more leverage …

Ο συνάδελφος αναλυτής Κώστας Βενιζέλος απηχώντας ομοίως την πιο πάνω θεώρηση των πραγμάτων, σε πρόσφατο άρθρο του στον «Φ» (24/7/2021), αναφέρεται σε πληροφορίες για επανασύσταση από την Κυπριακή κυβέρνηση δύο επιστροπών [μελετών] του 2007 για τις Βρετανικές Βάσεις. Τον Οκτώβρη του 2016, το άρθρο μας υπό τον τίτλο «Βρετανικές Βάσεις εκ Νέου στο Προσκήνιο» χαρακτήριζε την πολιτική μας απέναντι στις ΒΒ ‘περιστασιακή, αποσπασματική και ασπόνδυλη’. Πέντε σχεδόν χρόνια μετά, δυστυχώς, δικαιωνόμαστε. Θα επανέλθουμε με περισσότερα στοιχεία σε βάθος παρελθόντος χρόνου για την εγκαταληφθείσα διαπραγμάτευση με την Βρετανική κυβέρνηση. Για την ώρα παραθέτουμε το άρθρο του 2016 αυτούσιο:

«Θα έλεγε κανείς ότι η απασχόληση μας ως πολιτεία και δη πλήρες μέλος του ΟΗΕ και της ΕΕ με το θέμα των Βρετανικών Βάσεων (ΒΒ) είναι περιστασιακή, αποσπασματική και ασπόνδυλη. Αντικατοπτρίζει προφανώς τον τρόπο με τον οποίο χαράσσουμε ή ίσως δεν χαράσσουμε καν πολιτική, απλά αντιδρούμε περιστασιακά στις αυθαιρεσίες των όσων έχουν φροντίσει από δεκαετίες βάσει σχεδίου να διαμελίσουν αυτό τον τόπο για να τον κρατούν υπόδουλο προς εύκολη εξυπηρέτηση των συμφερόντων τους.

Έτσι και τώρα βρεθήκαμε για μια ακόμη φορά εν όψει μιας νέας αυθαιρεσίας των Βρετανών οι οποίοι αποφάσισαν και διέταξαν εν κρυπτώ την αποψίλωση του δασυλλίου Ξυλοφάγου επικαλούμενοι λόγους ασφάλειας λόγω παρακείμενου πεδίου βολής αλλά και πατώντας πάνω σε ασύγγνωστη, ανάρμοστη και βάναυση συμπεριφορά σε βάρος αθώων … πτηνών από μέρους μερίδας ασυνείδητων Κυπρίων αγροτών.

Το θέμα των ΒΒ εκτείνεται σε βάθος χρόνου εξηκονταετίας και επεχειρήθη από μέρους των Βρετανών να καταστεί περίπλοκο και δυσεπίλυτο μέσα από την Συνθήκη Εγκαθίδρυσης (ΣΕ) της Κυπριακής Δημοκρατίας (ΚΔ). Η ΣΕ είναι αυτή κάθε αυτή βεβαρημένη με πολλές σελίδες λεπτομερειακής κατοχύρωσης των δικαιωμάτων πρόσβασης, χρήσης (αν όχι και κατάχρησης) του εδάφους, εναερίου και θαλασσίου χώρου της ΚΔ τόσο εντός όσο και εκτός ΒΒ. (Η τελευταία αναφορά μας παραπέμπει στις διαβόητες περιοχές διακατοχής και άλλες εγκαταστάσεις οι οποίες αποτελούν αναπόσπαστο μέρος της ΣΕ). Οι δεκάδες σελίδες των Παραρτημάτων της ΣΕ καθορίζουν με σαφή τρόπο αυτά τα δικαιώματα. Το ίδιο το κείμενο της ΣΕ στα δώδεκα του άρθρα δίνει το στίγμα της ύπαρξης της Συνθήκης ως διακρατικής συμφωνίας διασφάλισης της μονιμότητας της Βρετανικής στρατιωτικής παρουσίας επί της νήσου.

Η εξασφάλιση άτεγκτων όρων μόνιμης Βρετανικής στρατιωτικής παρουσίας στη νήσο μας γίνεται με ένα κεκαλυμμένο και ύπουλο θα έλεγε κανείς τρόπο. Από την μια αναφέρεται στην ΣΕ ότι δεν είναι πρόθεση του Ηνωμένου Βασιλείου να ιδρύσει ‘κράτος εν κράτει’ έχοντας εξασφαλίσει την παρουσία των Βάσεων του στο διηνεκές. Από την άλλη όμως, η δεδηλωμένη άρνηση τέτοιας πρόθεσης αυτομάτως αναιρείται από την φύση και την δομή την οποία οι Βρετανοί επιδίωξαν να δώσουν στις Βάσεις τους. Τις ονόμασαν και τις δόμησαν ως ‘κυρίαρχες’. Ο όρος ‘κυρίαρχος’ αποδίδεται μόνο σε κρατικές οντότητες. Αν και κατά το γράμμα της ΣΕ οι ΒΒ δεν αποτελούν κράτος, επιδιώκεται κατ’ ουσίαν, να είναι μέσα από την λειτουργία μιας ολοκληρωμένης κρατικής διοίκησης η οποία εμπερικλείεται στην όλη δομή της ούτω καλούμενης Διοίκησης των Κυριάρχων Περιοχών Βάσεων – ΔΚΠΒ.

Έτσι η ‘ΔΚΠΒ’ διαθέτει Πολιτικό Διοικητή (πέραν του Στρατιωτικού), Αστυνομία, Δικαστήρια, Ακτοφυλακή και Τελωνεία. Δεν διαθέτει, βέβαια, Υπουργικό Συμβούλιο διότι υπεύθυνη για την χάραξη πολιτικής είναι η κυβέρνηση του Λονδίνου και οι καθ’ ύλην αρμόδιοι Υπουργοί της, ‘Αμυνας και Εξωτερικών. Μολαταύτα γίνεται αντιληπτό ότι οι Βρετανοί δια της εγκαθιδρύσεως καθορισμένων Περιοχών Βάσεων, από το 1959 και έκτοτε, έχουν προσδώσει και διατηρήσει απαράλλακτες κρατικές δομές στις Περιοχές των Βάσεων τους. Η ‘ΔΚΠΒ’ είναι δηλαδή στην πράξη προτεκτοράτο του Ηνωμένου Βασιλείου. Άλλωστε οι ίδιοι οι Βρετανοί ονομάζουν την διοίκηση αυτή και λοιπά άλλα απομεινάρια της άλλωτε κραταιάς τους Αυτοκρατορίας (δεκαεπτά στο σύνολο), ‘υπερπόντιες εξαρτώμενες περιοχές’.

Το ζήτημα των ηθικών, οικονομικών αλλά και ιστορικών ευθυνών των Βρετανών για το παραστράτημα από την οδό της εφαρμογής της γνήσιας αυτοδιάθεσης στην περίπτωση της Κύπρου είναι τεράστιο.

Στο παρών σύντομο σημείωμα αρκεί να αναφέρουμε ότι η πρόθεση των Βρετανών να συνδράμουν οικονομικά την ΚΔ ως αντίδωρο στην απρόσκοπτη λειτουργία των Βάσεων τους – η οποία κατά καιρούς μπορεί να μην συμπίπτει με τα καλώς νοούμενα Κυπριακά συμφέροντα –  έχει παραμείνει γράμμα κενό εδώ και πενήντα τρία χρόνια.

Καταλήγοντας να ευχαριστήσουμε την εφημερίδα Ο Φιλελεύθερος για την δημοσίευση των συντετμημένων αναλύσεων μας και να υπενθυμίσουμε ότι άρθρο της αρχισυνταξίας επί του θέματος, εννέα χρόνια πριν (Οκτώβριος 2007), υπό τον τίτλο Το Δεύτερο Μέτωπο Έχει Ήδη Ανοίξει κατέληγε με την εξής σοφή φράση: όπως υποδείξαμε πολλές φορές, δεν θα ανοίξουμε δεύτερο μέτωπο γιατί από δεκαετίες αυτό υπάρχει ως Βρετανική επιλογή.»