Μετά από δεκατρείς γύρους συνομιλιών οι οποίοι διάρκησαν δύο χρόνια διαπραγματεύσεων και αφού προηγήθηκε προσφυγή του Μαυρικίου στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης (International Court of Justice) οι νεοαποικιοκράτες Βρετανοί κατέληξαν σε συμβιβασμό ο οποίος προβλέπει τη παραχώρηση κυριαρχίας του Συμπλέγματος των Νήσων Τσάγος με αντάλλαγμα την μακροχρόνια μίσθωση – για 99 έτη προς 165 εκατομμύρια στερλίνες ετησίως για τα τρία πρώτα χρόνια -της αεροπορικής βάσης Ντιέγκο Γκαρσία (Diego Garcia). Η σύμβαση μίσθωσης προβλέπει δικαίωμα ανανέωσης της. Οι σχετικές διαπραγματεύσεις είχαν αρχίσει το Νοέμβριο του 2022. Κατέληξαν φαινομενικά – όπως προκύπτει εκ των υστέρων – σε αίσιο τέλος με την συμφωνία παραχώρησης της κυριότητας των Νήσων από το ΗΒ στον Μαυρίκιο.

Μολαταύτα, η μεταβίβαση της κυριαρχίας παγοποιείται λόγω αντιρρήσεων του Ντόναλντ Τραμπ. Άνκαι υπό αδιάλειπτη Βρετανική κυριαρχία η αεροπορική βάση Ντιέγκο Γκαρσία χρησιμοποιείται από κοινού από Μεγάλη Βρετανία και ΗΠΑ από το 1966. Στα πλαίσια της ειδικής σχέσης ΗΒ-ΗΠΑ και παρά την άρνηση συμμετοχής του ΗΒ στις επιθέσεις κατά του Ιράν, το Λονδίνο επιτρέπει την χρήση της βάσης Ντιέγκο Γκαρσία στον εν εξελίξει πόλεμο της Ουάσιγκτον κατά του Ιράν, καλύπτοντας την άδεια χρήσης υπό τον μανδύα των ‘αμυντικών επιχειρήσεων’.

Τον περασμένο μήνα, και συγκεκριμένα στις 10 του Απρίλη, η Βρετανική κυβέρνηση παραδέχθηκε ότι πάγωσε την συμφωνία μεταβίβασης της κυριαρχίας του Αρχιπελάγους Τσάγος. Βρετανός κυβερνητικός εκπρόσωπος δήλωσε από την μια ότι:

Συνεχίζουμε να πιστεύουμε ότι η συμφωνία είναι ο καλύτερος τρόπος για να προστατεύσουμε το μακροπρόθεσμο μέλλον της βάσης.

Από την άλλη όμως πρόσθεσε ότι το Λονδίνο δεν προχωρά σε κινήσεις που δεν τυγχάνουν της έγκρισης της Ουάσιγκτον:

Aλλά πάντα λέμε ότι θα προχωρήσουμε με τη συμφωνία μόνο εάν έχει την υποστήριξη των ΗΠΑ.

Ο πρόεδρος Τραμπ, απρόβλεπτος, όπως πάντα, άλλαξε την στάση του μέσα σε λίγους μήνες. Τον περασμένο έτος όταν ο Βρετανός πρωθυπουργός Στάρμερ επισκέφθηκε τον Λευκό Οίκο, ο Τραμπ, ακολουθώντας την τοποθέτηση του State Department ενέκρινε την συμφωνία ΗΒ-Μαυρικίου. Επανέλαβε την ευαρέσκεια του τον Φεβρουάριο λέγοντας ήταν ‘η καλύτερη συμφωνία που μπορούσε ο Στάρμερ να πετύχει υπό τις περιστάσεις’.

Μέχρι τον Απρίλη ο απροσδόκητος Τραμπ επανήλθε λέγοντας ότι ο Στάρμερ «κάνει ένα μεγάλο λάθος» στην παραχώρηση της κυριαρχία των νησιών στον Μαυρίκιο με αντάλλαγμα να επιτραπεί στο Ηνωμένο Βασίλειο και τις ΗΠΑ να συνεχίσουν να χρησιμοποιούν την αεροπορική τους βάση.

Ο Simon MacDonald, πρώην Γενικός Διευθυντής του Βρετανικού ΥΠΕΞ τοποθετήθηκε σε συνέντευξη του στο BBC: «Το Ηνωμένο Βασίλειο είχε δύο στόχους, ο ένας ήταν να συμμορφωθεί με το διεθνές δίκαιο και ο δεύτερος ήταν να ενισχύσει την σχέση με τις Ηνωμένες Πολιτείες». «Όταν ο πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών είναι ανοιχτά εχθρικός, η κυβέρνηση πρέπει να το ξανασκεφτεί, επομένως αυτή η συμφωνία, αυτή η συνθήκη θα παγώσει προς το παρόν».

Βρηγχήθηκε, λοιπόν ο Θείος Σαμ, και ο Βρετανικός Λέων υπάκουσε στας εντολάς του.

Περιττό να υπογραμμίσουμε ότι η αμφιταλάντευση της Βρετανικής κυβέρνησης στο ζήτημα της βάσης Ντιέγκο Γκαρσία θα πρέπει να ληφθεί υπόψη στην χάραξη πολιτικής απέναντι στις Βρετανικές Βάσεις Κύπρου. Μια πρόσφατη μας συζήτηση με πολιτικούς αρχηγούς δεν μας πείθει ότι υπάρχει συγκροτημένο σχέδιο πολιτικής για επαναδιαπραγμάτευση του καθεστώτος τους …

Το Καζακστάν, ομοσπονδοποιημένο στην κρατική δομή της ΕΣΣΔ, χώρα της Κεντρικής Ασίας, υπέφερε επί σαράντα χρόνια (1949-89) από τις πυρηνικές δοκιμές της πάλαι πότε κραταιάς Σοβιετικής Ένωσης. Η τότε Σοβιετική Σοσιαλιστική Δημοκρατία του Καζακστάν φιλοξενούσε, έκουσα άκουσα, στο Σεμιπαλατίνσκ, πεδίο δοκιμών πυρηνικών όπλων της Μόσχας. Το Σεμιπαλατίνσκ βρίσκεται στα βορειονατολικά της αχανούς χώρας: το Καζακστάν έχει έκταση εικοσαπλάσια αυτής της Ελλάδας. Είναι όμως χώρα αραιοκατοικημένη, με πληθυσμό γύρω στα είκοσι εκατομμύρια – διπλάσιο μόνο του αντίστοιχου Ελληνικού. Τα Ρωσικά εξακολουθούν να επικρατούν ως επίσημη γλώσσα (μαζί με τα Καζακστανικά) και γλώσσα συνεννόησης των εθνικών ομάδων της χώρας. Μολαταύτα η χώρα βρίσκεται σε μεταβατικό γλωσσικό στάδιο: το κυριλλικό αλφάβητο σταδιακά εγκαταλείπεται μέχρι την πλήρη κωδικοποίηση και επισημοποίηση της χρήσης του λατινικού. Η Ρωσική μειονότητα εξακολουθεί να αποτελεί το 17 τα εκατό του πληθυσμού.

Στα σαράντα χρόνια της μεταπολεμικής ΕΣΣΔ, το Πόλυγον, όπως το Πεδίο Δοκιμών Semipalatinsk στα βορειοανατολικά της χώρας ήταν γνωστό, γνώρισε 450 πυρηνικές δοκιμές, δηλαδή περίπου μία δοκιμή κάθε μήνα. Ο όγκος και η ένταση των πυρηνικών δοκιμών άφησαν σοβαρά σημάδια στη χώρα: σοβαρή περιβαλλοντική και ως εκ τούτου ανθρωπιστική καταστροφή. Για σκοπούς σύγκρισης αναφέρουμε ότι περισσότερες από 2.000 πυρηνικές δοκιμές έχουν πραγματοποιηθεί παγκοσμίως τα τελευταία 80 χρόνια. Αν και οι εκρήξεις ήταν στιγμιαίες, οι επιπτώσεις τους – στην ανθρώπινη ζωή, στο περιβάλλον και στη γεωπολιτική σταθερότητα – εξακολουθούν να επηρεάζουν γενιές. Οι δοκιμές αυτές συχνά πραγματοποιούνταν σε απομονωμένες περιοχές, όμως οι επιπτώσεις τους είναι κάθε άλλο παρά περιορισμένες.

Έχοντας πληρώσει βαρύ τίμημα στην ανθρωπο-περιβαλλοντική καταστροφή, μετά την ανεξαρτησία η Αστάνα οικιοθελώς αποποιήθηκε του πυρηνικού οπλοστασίου της χώρας – το τέταρτο μεγαλύτερο στον κόσμο – και έκλεισε το Πόλυγον.

Κατά τα τελευταία χρόνια η Αστάνα επιδεικνύει ηγετικό ρόλο στην προώθηση της απόσυρσης των πυρηνικών όπλων. Το 2023 προήδρευσε της Επιτροπής Αφοπλισμού του ΟΗΕ συντονίζοντας τον διάλογο για την αντιμετώπιση αναδυούμενων απειλών.

Αναμφισβήτητα, το τρέχον έτος αποτελεί χρονικό ορόσημο. Εν μέσω σοβαρών γεωπολιτικών αναταράξεων – μεσούντων των πολέμων στην Ουκρανία και στην Μέση Ανατολή – λαμβάνει χώραν εντός του μηνός στη Νέα Υόρκη η Διάσκεψη Αναθεώρησης της Συνθήκης Μη Διάδοσης των Πυρηνικών Όπλων (Non Proliferation Treaty Review Conference 27 Απρίλη – 22 Μάη 2026).

Η Συνθήκη Μη Διάδοσης (ΣΜΔ) τέθηκε σε ισχύ το 1970. Μέχρι και σήμερα αποτελεί τον ακρογωνιαίο λίθο στο παγκόσμιο νομικό καθεστώς μη εξάπλωσης των πυρηνικών. Έχουν προσχωρήσει σε αυτή 191 κράτη συμπεριλαμβανομένων της Κύπρου, της Ελλάδας και της Τουρκίας και των πέντε αναγνωρισμένων πυρηνικών δυνάμεων (Βρετανίας, Γαλλίας, Κίνας, ΗΠΑ και Ρωσίας). Τέσσερεις μη αναγνωριμένες πυρηνικές δυνάμεις δεν συμμετέχουν στην ΣΜΔ: Ισραήλ, Ινδία, Πακιστάν και Βόρεια Κορέα. Η τελευταία αποσύρθηκε απο την συνθήκη το 2003. Δεν συμμετέχει επίσης το Νότιο Σουδάν.

Πρέπει να τονισθεί ότι η ΣΜΔ βασίζεται σε τρεις ίσης σημασίας πυλώνες:

1. Πρόληψη της διάδοσης των πυρηνικών όπλων και της συναφούς τεχνολογίας.
2. Προώθηση της συνεργασίας στην ειρηνική χρήση της πυρηνικής ενέργειας.
3. Επίτευξη παγκόσμιου πυρηνικού αφοπλισμού.

Στα πενήντα πέντε χρόνια της ισχύος της συνθήκης NPT τα αποτελέσματα είναι δυστυχώς απογοητευτικά: όχι μόνο οι πέντε αναγνωρισμένες πυρηνικές δυνάμεις δεν έλαβαν μέτρα για τον αφοπλισμό τους αλλά ο αριθμός των πυρηνικών δυνάμεων σχεδόν διπλασιάστηκε – σήμερα είναι εννιά.

Από πλευράς ισχύος έχουμε εκτιμήσεις για το 2024 που δείχνουν περίπου 12.500 ενεργά πυρηνικά όπλα παγκοσμίως, εκ των οποίων περίπου 3.700 είναι σε επιχειρησιακή ετοιμότητα. Στην πρωτοπορία της κούρσας των πυρηνικών εξοπλισμών βρίσκεται η Ρωσική Ομοσπονδία  με 5.900 πυρηνικά στην φαρέτρα της ακολουθούμενη από τις ΗΠΑ με περίπου 5.200. Τα υπόλοιπα επτά πυρηνικά κράτη έχουν μικρότερα οπολοστάσια με εκτιμώμενο αριθμό πυρηνικών κεφαλών ως εξής: Κίνα 500, Γαλλία 290, Ηνωμένο Βασίλειο 225, Πακιστάν 170–190, Ινδία 160–170, Ισραήλ 80–90, Βόρεια Κορέα 40–70.

Με μια αύξηση της τάξης του 11 τα εκατό σε σχέση με το 2023, οι εννιά πυρηνικές δυνάμεις υπολογίζεται ότι το 2024 δαπάνησαν 100 δις δολλάρια για το πυρηνικό τους οπλοστάσιο. Η εξοπλιστική αυτή δαπάνη είναι υπετριπλάσια του Κυπριακού ΑΕΠ ($30 δις). Η βραβευμένη με Νόμπελ Ειρήνης διεθνής ΜΚΟ ICAN σημειώνει ότι τα 42 δις από τα 100 δις επωφελήθηκαν συμβαλλόμενες μεγάλες ιδιωτικές εταιρείες στα πλαίσια των πυρηνικών εξοπλιστικών προγραμμάτων.

Τον περασμένο μήνα, το Καζακστάν προήδρευσε της Τρίτης Συνεδρίας των Κρατών Μερών της Συνθήκης Απαγόρευσης των Πυρηνικών Όπλων. Την ίδια στιγμή, εν τη σοφία του, ο ΥΠΕΞ Κωνσταντίνος Κόμπος απαντώντας σε κοινοβουλευτική ερώτηση του ηγέτη των Κυπρίων Πρασίνων υπέδειξε ότι η λιλιπούτεια Κύπρος θα παραμείνει εκτός της ως άνω σύμβασης στο παρόν στάδιο. Καθόν χρόνο η ανησυχία του Κυπριακού πληθυσμού για την (κατά)χρήση των Βρετανικών Βάσεων από σειρά πυρηνικών δυνάμεων σίγουρα δεν μειώνεται.

Ενώ η Κύπρος σέρνεται από τις βουλές των πυρηνικών δυνάμεων, η Αστάνα πρωτοστατεί αν όχι στην εξάλειψη η οποία όντως φαίνεται χείμερα, στον δραστικό περιορισμό της πυρηνικής απειλής σε ένα μεταβαλλόμενο κόσμο ο οποίος γίνεται όλο και πιο επικίνδυνος με την έξαρση των περιφερειακών συγκρούσεων οι οποίες αποκτούν όλοένα και περισσότερο παγκόσμιο χαρακτήρα.

*Ο Δρ Γιώργος Λεβέντης, Διευθυντής του International Security Forum Κύπρου, συμμετέχει στο Ευρωπαϊκό Δίκτυο Ειδημόνων για την Μη Διάδοση των Όπλων Μαζικής Καταστροφής.

Το ημερολόγιο έδειχνε Πέντε του Δεκέμβρη, το έτος 2024, εσπερινός του Αγίου Νικολάου στον ομώνυμο ναό στον Λυκαβηττό. Πώς περνά ο καιρός, πάει ένας ολόκληρος χρόνος … Συνάμα με τες ευχές μου για την ονομαστική του εορτή ενεχειρώ  στο Νίκο της διαρκούσης Προεδρίας ένα προσωπικό εμπιστευτικό υπόμνημα. Περί εξωτερικής πολιτικής. Αναφέρομαι σε ανέξοδους τρόπους ενίσχυσης του διεθνούς κύρους της κολοβής μας δημοκρατίας κτίζοντας σε διεθνείς πρωτοβουλίες της ανένταχτης – κομματικώς ομιλούντες – ταπεινότητας μου. Ένα κράτος κολοβό, όχι μόνο λόγω Τουρκικής κατοχής στον βορρά και Βρετανικής επικυριαρχίας στο νότο αλλά επιπροσθέτως από την αβελτηρία των ταγών αυτής. Ο Νίκος μού χαμογελά και ευχαριστεί.

Μια κουτσουλιά τόπος είμαστε. Πέντε μέρες αργότερα τον συναντώ εκ νέου στην διχοτομημένη πρωτεύουσα. Εκδήλωση διεθνούς κοινωνικού χαρακτήρα. Έχοντας γνώση της προτίμησης του στην αμεσότητα του ενικού και της πολύχρονης μας, αν και άκαρπης γνωριμίας – σίγουρα όχι λόγω δικής μου υπαιτιότητάς – χαιρετώ, ερωτώντας τον: «Νίκο τι θα πράξεις; Τα όσα σού προτείνω είναι προς δικό σου συμφέρον και του διεθνούς μας κύρους πάνω από όλα». Με ύφος απόλυτης σιγουριάς και εμπιστοσύνης μού απαντά κοφτά:

«Είπα του Κόμπου να σε δει…»

Επιτρέψτε μου να συνεχίσω την αφήγηση σε ύφος λαϊκό, κατ’ εικόνα και ομοίωση του Προεδρικού ύφους. Ο Κόμπος με … γκαστρώνει για ένα … εννιάμηνο. Η κύηση οδηγεί τελικά την συνάντηση μας στις 19 του Αυγούστου στο Υπουργείο. Παρατώ την επιστημοσύνη και την συγγραφή στη Βρετανική Βιβλιοθήκη (Λονδίνο, εννοείται) για χάρη της. Καταφθάνω στον ατημέλητο κήπο του κτιρίου του Υπουργείου. Ανεβαίνω με βάση το πρωτόκολλο στο γραφείο Υπουργού με συνοδεία νεαρού διπλωμάτη.

Το αποτέλεσμα της πολυπόθητης συνάντησης; Σκέτο … ανεμογκάστρι!

Πέραν της γλαφυρότητας και της χαριτολογημένης αφήγησης, η ουσία είναι πραγματικά δύσπεπτη. Ο Κόμπος φτάνει στο χτένι. Δεν θα ήταν δυνατό να κρατώ μέσα μου αυτόν τον Κόμπο … για χρόνια. Για να έχω ήσυχη την συνείδηση μου απέναντι στους ενενηντάχρονους γονείς, που με ανάθρεψαν με ιδανικά και αξίες, με σεβασμό στην πολυετή πορεία μου στα διεθνή ιδρύματα, κρίνω ότι οφείλω να εκθέσω σοβαρότατα ατοπήματα στην άσκηση εξωτερικής πολιτικής. Εξηγούμαι:

Βιέννη, Δεκέμβρης 2024. Οργανισμός για την Ασφάλεια και Συνεργασία στην Ευρώπη – ΟΑΣΕ.  Σύνοδος ΥΠΕΞ των συμμετεχόντων κρατών. Θέμα: Εκλογή νέου Γενικού Γραμματέα του Οργανισμού. Βαρύτατη η ευθύνη του Κωνσταντίνου Κόμπου: συναίνεσε αμαχητί στην εκλογή του Τούρκου βετεράνου διπλωμάτη Σινιρλίογλου στην κορυφή της ηγετικής πυραμίδας του μοναδικού πολυμερούς Ευρασιατικού Οργανισμού Ασφάλειας. Είναι η πρώτη φορά που εκλέγεται Τούρκος στην ηγεσία ΟΑΣΕ για τριετή θητεία. Με την σύμφωνο γνώμη του Κόμπου. Ο καθένας μπορεί να ανατρέξει στο διαδίκτυο και να μάθει ποιος είναι ο Feridun Sinirlioglu …

Χωρίς κανένα απολύτως αντάλλαγμα! Εκλογή του Τούρκου Εν Λευκώ!

Σε μια απέλπιδα προσπάθεια μου να λύσω τον επί χρόνια Άλυτο … Κόμπο υπέδειξα ότι είμαι εγκεκριμένος διαμεσολαβητής ΟΑΣΕ εδώ και μια δεκαετία, αποφοιτήσας της Διπλωματικής του Ακαδημίας προ εικοσαετίας (2003). Μολαταύτα ουδέποτε κλήθηκα σε αποστολή του Οργανισμού. Το γεγονός αυτό και μόνο οφείλεται στην ανεπάρκεια και αναποτελεσματικότητα του Υπουργείου των Εξω … φρενικών. Πού είναι το Γραφείο Προώθησης των Κυπρίων Ειδημόνων για Πρόσληψη στους Διεθνείς Οργανισμούς; Άλυτος Κόμπος! Πόσο μακριά θα φτάσεις με τους έξι άξονες της εξωτερικής πολιτικής; Και δεκάξι να ΄χεις αν δεν έχεις τους ανθρώπους σου στους διεθνείς οργανισμούς, πως θα ασκήσεις επιρροή; Εκατό τριάντα δύο εκατομμύρια ευρώ σού εγκρίνει η Βουλή για το Υπουργείο ετησίως, δεν μπορείς να διαθέσεις δύο, να παλέψεις τον διορισμό Κυπρίων προσοντούχων;

Αλλά είπαμε, χρόνια τώρα, συσκέψεις και συναντήσεις και ανεμογκάστρι! Υπέβαλα στο νεαρότερο Κωνσταντίνο Κόμπο ότι όφειλε στα πλαίσια της υπηρεσίας του προς αυτό το ημι-κατεχόμενο από την Τουρκία κράτος, να εξαργυρώσει τουλάχιστον την συναίνεση του στην εκλογή Σινιρλίογλου, με απτό αντάλλαγμα: την τοποθέτηση μου σε σημαίνουσα – τη βάσει προσόντων και αποφοίτησης της Διπλωματικής Ακαδημίας Βιέννης – θέση στη Γραμματεία ΟΑΣΕ, σφήνα στον Τούρκο διπλωμάτη. Εφόσον η συναίνεση του ήτο μονόδρομος, όπως διατεινόταν. Αυτό επέβαλλε η εξυπηρέτηση των Κυπριακών συμφερόντων. Αντ’ αυτού επέλεξε το μηδενικό για την Κύπρο αποτέλεσμα αφού η Άγκυρα μπλόκαρε την υποψηφιότητα του για την προεδρία του 2026 … Εύγε Άλυτε Κόμπε!

Είκοσι δύο χρόνια στην  αίθουσα αναμονής για μια θέση στον ΟΑΣΕ, κτίζω διεθνείς διασυνδέσεις για την Κύπρο μας  με έξοδα από την τσέπη μου. Σε διηπειρωτικές διαδρομές που με βρίσκουν από το Τόκιο μέχρι το Μπουένος Άιρες. Σε πέραν των εξήντα χωρών …

Ουδέν έπραξεν ο Κόμπος! Θέτοντας το σε πρώην υπουργό, μού  υπέδειξε με νόημα: Ουδείς πράττει ουδέν!

The winter season that we have just left behind, November 2023 to March 2024, has been very hectic in our director’s international activities. Below is the list of in-person participations in international fora.

November 2023

Dr. Yiorghos Leventis took part, upon invitation, in the 7^th Southeast Europe Energy Forum, held in The MET Hotel, Thessaloniki, Greece on Tuesday, the 7^th of November. The day conference concentrated on the synergies in energy cooperation between the Balkan countries. Bulgaria had a three speakers line up whereas Albania was represented by the Greek speaking head of the country’s Electricity Authority.

On the culture – performing arts dimension, Dr. Leventis took advantage of his presence in Thessaloniki to watch and peruse films at the 64^th Thessaloniki Film Festival. The occasion gave him the opportunity to interview in private the legendary Greek film director Nikos Perrakis.

December 2023

December (3^rd and 4^th) saw Dr. Leventis travelling to Brussels, the EU capital. He was a delegate, the only one from either Cyprus or Greece, in the EU Non-Proliferation & Disarmament Conference held over two days in the THON Hotel Brussels City Centre. Save for a South African speaker presence from Pretoria, the rest of the speakers concentrated on the Euro-Atlantic perspective on the current dire global geopolitical situation.

March 2024

On Friday, March the 8^th, Dr. Yiorghos Leventis gave a seminar at the Institute for National & International Security, INIS, in The theme of the seminar was the following:

The Status and Role of the British Bases in Cyprus and the Diego Garcia Base – Chagos Archipelago, St Mauritius: A Comparative Perspective

The audience of young researchers from Czechia, spending an internship at INIS, Belgrade, showed great interest in the subject of the use of the geo-strategic location of Cyprus by Great Powers. The lively discussion followed a lunch offered by the INIS Director.

Finally, on the 12^th and 13^th of March 2024, Dr. Leventis travelled to Budapest for the Budapest Balkans Forum https://budapestbalkansforum.hu/. The BBF has been extremely successful, attended by 700 delegates from the diplomacy, academy and the press world. As it usually happens, the International Security Forum’s Director was the only Cypriot presence in the conference. Furthermore, Dr. Leventis was joined at the two-day conference participation by Mr. Ion Craciunel, ISF Senior Research Associate and a seasoned expert in international affairs. The two-member ISF Cyprus delegation held a number of fruitful consultations at the margins of the conference and pledged to participate in the follow-up review BBF to be held in the Western Balkans during the forthcoming Hungarian presidency of the EU Council in the second half of the year.

Αρκετοί Δυτικοί αναλυτές, ακαδημαϊκοί και σύμβουλοι εξωτερικής/αμυντικής πολιτικής, πολιτικής ασφάλειας σημειώνουν ότι στην δεκαετία του ’90 δεν θα ήταν απίθανο, ούτε ‘ένα λάθος της ιστορίας’ αν μετά την διάλυση της Σοβιετικής Ένωσης και την συνεπακόλουθη διάλυση του Συμφώνου της Βαρσοβίας ως οργανισμού Σοβιετικού δορυφόρου, ερχόταν φυσιολογικώ τω τρόπω και η αυτοδιάλυση της Βορειοατλαντικής συμμαχίας.

Άλλωστε δεν χωρά αμφιβολία ότι ο λόγος της δημιουργίας, της ύπαρξης του ΝΑΤΟ ήταν η ανάσχεση της Σοβιετικής επέκτασης στην Ευρωπαϊκή ήπειρο μετά την επιτυχή επέλαση του Κόκκινου Στρατού στην Κεντροανατολική Ευρώπη στην εκπνοή του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου με αποκορύφωμα την κατάληψη του Βερολίνου τον Μάη του 1945 και την συνθηκολόγηση της Ναζιστικής Γερμανίας.

Το πολιτικοστρατιωτικό ισοζύγιο της εκάστοτε συγκυρίας εξηγεί εν πολλοίς και την σύμπηξη στρατιωτικών συμμαχιών και πολυμερών οργανισμών συνασπισμών. Να υπενθυμίσουμε εδώ ότι η ληξιαρχική πράξη γέννησης του Βορειοατλαντικού Συμφώνου – γνωστού παγκοσμίως με το αγγλικό ακρωνύμιο, του γνωστού ΝΑΤΟ –  έγινε τον Απρίλη του 1949 στην Washington με δώδεκα αρχικά συμβαλλόμενα κράτη μέλη. Πέραν του διδύμου της Αγγλοσαξονικής ηγεσίας του οργανισμού (ΗΠΑ και ΗΒ) υπήρξαν δέκα ακόμη συνοδοιπόροι της Δυτικής Ευρώπης (να σημειώσουμε εδώ ότι Ελλάδα και Τουρκία δεν ήταν μέσα στα ιδρυτικά ΝΑΤΟϊκά μέλη – και οι δύο χώρες εισχώρησαν τρία χρόνια αργότερα το 1952).

Τρία χρόνια προ της εναρκτήριας συνόδου του ΝΑΤΟ στην Ουάσιγκτον είχε προηγηθεί σε Αμερικανικό και πάλιν έδαφος (στο κολλέγιο Westminster στην μικρή πόλη Φούλτον της Πολιτείας  Μισούρι) τον Μάρτη του 1946 ο περιβόητος λόγος του Winston Churchill (ο οποίος, ας σημειώσουμε είχε χάσει τις εκλογές στην χώρα του τον προηγούμενο χρόνο). Ο Βρετανός νικητής του Β’ ΠΠ και ηττημένος στις εκλογές στην χώρα του, αποκάλεσε το υπό σοβιετικό έλεγχο τμήμα της απελευθερωμένης Ευρώπης ‘σιδηρούν παραπέτασμα’ (iron curtain). Συγκεκριμένα είχε δηλώσει ο εβδομηντάχρονος τότε Churchill:

Από το Στετίνο στη Βαλτική έως την Τεργέστη στην Αδριατική Θάλασσα ένα σιδηρούν παραπέτασμα πέφτει πάνω στην ήπειρο. Πίσω από τη γραμμή αυτή βρίσκονται όλες οι πρωτεύουσες των παλαιών κρατών της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης — Βαρσοβία, Ανατολικό Βερολίνο, Πράγα, Βουδαπέστη, Βελιγράδι, Βουκουρέστι και Σόφια. Όλες αυτές οι φημισμένες πόλεις και οι πληθυσμοί που τις περιβάλλουν, βρίσκονται σε αυτό που πρέπει να ονομάσω σοβιετική σφαίρα. […] Τα κομμουνιστικά κόμματα, που ήταν πολύ μικρά σε αυτές τις χώρες της Ανατολικής Ευρώπης, έχουν καταλάβει εξέχουσα θέση και δύναμη δυσανάλογη με την αριθμητική τους ισχύ και αποσκοπούν στο να επιβάλουν παντού τον ολοκληρωτικό τους έλεγχο.

Άνκαι αρχικά η Αμερικανική πολιτική ηγεσία ήταν επιφυλακτική μέχρι εχθρική στην αψή και επικριτική αναφορά του Γουίνστον Τσώρτσιλ για τις μεθόδους και μεθοδεύσεις των Σοβιετικών για την κατάληψη της ηγεσίας στα υπό κατοχή (ή κατά άλλους απελευθερωμένα) εδάφη τους ο λόγος καταπέλτης του, προλείανε το έδαφος και έθεσε την ιδεολογική βάση πάνω στην οποία θα κτιζόταν η Βορειοατλαντική συμμαχία.

1955 Έτος Σταθμός:

Α. Το Πολιτικό Μέλλον της Διαμελισμένης Γερμανίας Μήλον της Έριδος μεταξύ των μέχρι πρότινος Συμμάχων.  Η Ομοσπονδιακή Γερμανία Μέλος του ΝΑΤΟ

Β. Η ΕΣΣΔ Ιδρύει το Σύμφωνο της Βαρσοβίας

Φτάνουμε στο 1955, έτος όξυνσης του Ψυχρού Πολέμου. Οι πρώην συμμάχων με αποφασιστικά βήματα αποξενώνονται σε δύο αντιπαρασσόμενα στρατόπεδα. Πρώτον, το μεγαλύτερο μέρος της ηττημένης και διαμελισμένης Γερμανίας, δηλαδή η Ομοσπονδιακή Δυτική Γερμανία εισχωρεί στο ΝΑΤΟ ρυμουλκούμενη από τους Αγγλοσάξωνες Ατλαντιστές. Αμερικανικά στρατεύματα και βαρύς οπλισμός βρίσκονται μέχρι και σήμερα στο έδαφος της.

Με αλλεπάλληλες επεκτάσεις το ΝΑΤΟ έφθασε σήμερα να αριθμεί τριάντα κράτη-μέλη – αναλυτικότερα πιο κάτω η ΝΑΤΟϊκή επέκταση και την σημασία της.

Οι Σοβιετικοί υπό την ηγεσία του Γεωργιανού Ιωσήφ Στάλιν απάντησαν στον Ευρωατλαντικό συνασπισμό με καθυστέρηση έξι χρόνων: Στις 14 του Μάη το 1955 δημιουργείται το Σύμφωνο της Βαρσοβίας. Κράτη μέλη του, πλην της καθοδηγούσας ΕΣΣΔ, η Πολωνία όπου και η υπογραφή της ιδρυτικής πράξης, η Αλβανία, η Τσεχοσλοβακία, η Ουγγαρία, η Ρουμανία, η Βουλγαρία και η Λαϊκή Δημοκρατία της Γερμανίας.

[Την ίδια χρονιά στην μικρή αλλά γεωστρατηγικά τοποθετημένη μας Κύπρο, ο Γεώργιος Γρίβας ξεκινά με τις ευλογίες του Μακαρίου τον ένοπλο της ΕΟΚΑ ενώ ο Νίκος Ζαχαριάδης, εξόριστος ηγέτης του ΚΚΕ στο παραπέτασμα, τον καταγγέλλει ως όργανο των Άγγλων]

Για την Ευρωπαϊκή Αρχιτεκτονική Ασφάλειας το 1955 είναι έτος σημαδιακό. Η Δυτική Γερμανία προσχωρεί στο ΝΑΤΟ. Η σημασία, η δυναμική και οι προεκτάσεις της εξέλιξης αυτής θα έρθουν στην επιφάνεια ένα τεταρτο του αιώνα μετά, με την κατάρρευση του τείχους του Βερολίνου και την απορρόφηση της εξασθενημένης Ανατολικής Γερμανίας από την ακμάζουσα Δυτική.

Τέλος Ψυχρού Πολέμου; Τέλος της Ιστορίας;

Με την αυγή της τελευταίας δεκαετίας της περασμένης χιλιετίας (στα χρόνια 1989-90-91) κοσμοϊστορικά γεγονότα συντελούνται στον Ευρωσιατικό γεωπολιτικό χώρο, γεγονότα τα οποία θα αποβούν μοιραία και θα οδηγήσουν στην σημερινή τραγική κατάρρευση της Αρχιτεκτονικής Ασφάλειας της Ευρασίας:

Α. Πτώση του Τείχους του Βερολίνου – Επανένωση της Γερμανίας

Β. Οικονομική Κατάρρευση και Διάλυση της Σοβιετικής Ένωσης – Διάλυση του Συμφώνου της Βαρσοβίας.

Όπως είδαμε πιο πάνω όταν οι Ευρω-ατλαντιστές ρυμούλκησαν και την Δυτική Γερμανία στο στρατόπεδο τους, η Μόσχα απάντησε με την σύμπηξη μετώπου ανάσχεσης της Αμερικανοβρετανικής επιρροής με το Σύμφωνο της Βαρσοβίας. Η ισορροπία των τρόμου των εξοπλιστικών ανταγωνισμών κράτησε όσο μπορούσε να αντέξει οικονομικά η ΕΣΣΔ. Το 1990 είναι ήδη βαθειά χρεωκοπημένη. Η ανθούσα Δυτική Γερμανία πληρώνει την Μόσχα εκατοντάδες εκατομμύρια γερμανικά μάρκα για να μπορέσει η τελευταία να επαναπατρίσει και να επανεντάξει 600,000 στρατιωτικούς με τις οικογένειες, οι οποίοι στάθμευαν στην Ανατολική Γερμανία.

Η Απειλή Εξουδετερώνεται, οι Συμμαχίες Διαλύονται

Ο Thomas Hobbes, πολιτικός φιλόσοφος, σημείωσε ήδη τρεις αιώνες πριν, ότι οι συμμαχίες διαλύονται μετά την εξαφάνιση της απειλής για την αντιμετώπιση της οποίας συμπήχθηκαν. Αυτό άλλωστε συναίβει με την Μεγάλη Συμμαχία μεταξύ των ΗΠΑ, του ΗΒ και της ΕΣΣΔ όταν νικήθηκε η Ναζιστική Γερμανία το 1945. Με βάση αυτή την απλή λογική θα έπρεπε και το ΝΑΤΟ να ακολουθήσει την ίδια πορεία της διάλυσης μιας και το αντίπαλο στρατόπεδο διαλύθηκε και ο Σοβιετικός κίνδυνος εξέλιπε.

Αρκετοί νοήμονες Αμερικανοί βετεράνοι διπλωμάτες τάχθηκαν σφόδρα ενάντια στην προκλητική ενδυνάμωση και τις αλλεπάλληλη επέκταση του ΝΑΤΟ προς ανατολάς. Κορυφαία φυσιογνωμία αυτής της σχολής σκέψης – η οποία και εκ των πραγμάτων δικαιώνεται – ο Geοrge F. Kennan (1904-2005: ο εμπειρότατος αυτός διπλωμάτης έζησε 101 χρόνια), για πολλά χρόνια Αμερικανός πρέσβης στη Μόσχα. Συγγραφέας του περιβόητου μακροσκελούς τηλεγραφήματος, ο Kennan ήταν ο θεωρητικός και ο αρχιτέκτονας της πολιτικής ανάσχεσης της ΕΣΣΔ κατά την κορύφωση του Ψυχρού Πολέμου. Πίστευε, δηλαδή, τότε το 1946, ότι η σύγκρουση με την Σοβιετική Ένωση ήταν αναπόφευκτη και ότι οι ΗΠΑ όφειλαν να είναι σταθερές στην επιλογή της ανάσχεσης της.

Όπως όλοι οι έξυπνοι άνθρωποι έτσι και ο Kennan αναθεώρησε τις απόψεις του μετά την κοσμογονική αλλαγή της διάλυσης της ΕΣΣΔ και του Συμφώνου της Βαρσοβίας. Έτσι, σε ένα καθόλα προφητικό άρθρο του στους New York Times τo 1997, όταν δηλαδή η Δύση είχε γονατίσει την Ρωσία, προειδοποίησε:Η επέκταση του ΝΑΤΟ θα ήταν το πιο μοιραίο λάθος στην αμερικανική πολιτική σε ολόκληρη τη μεταψυχροπολεμική εποχή … θα πυροδοτούσε εθνικιστικές, αντιδυτικές και μιλιταριστικές τάσεις στη ρωσική κοινή γνώμη …Θα είχε αρνητικό αντίκτυπο στην εξέλιξη ενός δημοκρατικού καθεστώτος στη Ρωσία … Θα αποτελούσε παλινδρόμηση στο ψυχροπολεμικό κλίμα στις σχέσεις Ανατολής-Δύσης και θα εξωθούσε τη ρωσική εξωτερική πολιτική σε κατευθύνσεις που αναμφίβολα δεν είναι της αρεσκείας μας. Ο George Kennan πολύ εύστοχα τιτλοφόρησε το άρθρο του Ένα Μοιραίο Λάθος.Το Μοιραίο Λάθος της Αχαλίνωτης Επέκτασης του ΝΑΤΟ Δυστυχώς το μοιραίο λάθος, το τραγικό σφάλμα διαπράχθηκε:Ακολούθησαν απανωτά κύματα καθολικής επεκτάσεως της Βορειοατλαντικής Συμμαχίας με εμπλουτισμό της δύναμης πυρός της με νέα κράτη μέλη και νέες αμερικανικές στρατιωτικές βάσεις στα εδάφη τους. Συνολικά όλα τα πρώην κράτη μέλη, πλην της Ρωσίας, του διαλυθέντος Συμφώνου της Βαρσοβίας ενετάχθησαν στο ΝΑΤΟ! Προσχώρησαν επίσης όλες ανεξαιρέτως οι πρώην Σοβιετικές Βαλτικές Δημοκρατίες όπως επίσης και μια σειρά από Βαλκανικά κράτη της πρώην Γιουγκοσλαβίας.

Ας δούμε παρακάτω με χρονολογική σειρά την ιλιγγιώδη επέκταση του ΝΑΤΟ με νέα κράτη-μέλη:

1952 (18^η Φλεβάρη) 1η επέκταση: Ελλάδα – Τουρκία

1955 (9^η Μάη) 2^η και ιδιαιτέρως σημαντική επέκταση: Δυτική Γερμανία (το Σάαρλαντ το 1957)

1982 (30^η Μάη) 3η επέκταση: Ισπανία

1990 (3 Οκτώβρη) 4^η επέκταση με την προσθήκη της Ανατολικής Γερμανίας

1999 (12 Μάρτη) 5η επέκταση: Πολωνία, Ουγγαρία, Τσεχία

2004 (29 Μάρτη) 6η επέκταση: Σλοβακία, Σλοβενία, Ρουμανία, Βουλγαρία, Εσθονία, Λιθουανία, Λεττονία

2009 (1^η Απρίλη) 7η επέκταση: Αλβανία, Κροατία

2017 (5^η Ιούνη) 8η επέκταση: Μαυροβούνιο

2020 (27^η Μάρτη)  9η επέκταση: Βόρεια Μακεδονία

Όπως είναι φυσικό αυτή η αέναη επέκταση του ΝΑΤΟ προς τα Βαλκάνια και προς ανατολάς βρίσκει σφόδρα αντίθετη την ηγεσία της Ρωσικής Ομοσπονδίας η οποία εκλαμβάνει την ακράτητη αυτή επέκταση, η οποία άγγιξε ήδη από την πρώτη δεκαετία τα δυτικά σύνορα της, ως σοβαρή απειλή. Ιδιαίτερα όταν η ένταξη των Βαλτικών χωρών συνεπάγεται την μόνιμη εγκατάσταση Αμερικανικών στρατευμάτων και προηγμένων οπλικών συστημάτων στις νεοφώτιστες νεο-Νατοϊκές αυτές χώρες. Το ίδιο ισχύει για τις μεσαίου μεγέθους επίσης Νεο-Νατοϊκές χώρες των Ανατολικών Βαλκανίων: Βουλγαρία και Ρουμανία αλλά και των Δυτικών Βαλκανίων: Αλβανία, Κροατία, Μαυροβούνιο μαζί με το νεοπαγές κρατίδιο της Βόρειας Μακεδονίας.

Η Ρωσική ηγεσία κατέστησε επανειλημμένα σαφές προς την Δύση ότι θεωρεί την ασφάλεια της Ρωσικής Ομοσπονδίας να απειλείται από την εγκαθίδρυση όλο και περισσοτέρων Αμερικανονατοϊκών βάσεων στα κράσπεδα των δυτικών της συνόρων.

Κατά αναλογίαν σκεφθείτε ποια θα ήταν η αντίδραση των ΗΠΑ αν η Ρωσική Ομοσπονδία επέκτεινε την στρατιωτική της παρουσία ανά το παγκόσμιο με νέες βάσεις στο Μεξικό, την Βενεζουέλα, την Κούβα, χώρες γειτνιάζουσες με τις ΗΠΑ.

Στην τελευταία, στην Κούβα δηλαδή, πήραμε μία γεύση της Αμερικανικής έντονης αντίδρασης το 1962 με την κρίση των πυραύλων η οποία έφερε τον πλανήτη στα πρόθυρα ενός πυρηνικού εφιάλτη και την αποτυχημένη αμερικανική εισβολή στον κόλπο των Χοίρων η οποία αποσκοπούσε στην ανατροπή του καθεστώτος Κάστρο.

Το βαθύτερο αίτιο της πυραυλικής κρίσης της Κούβας, η οποία κράτησε για 34 μέρες 16 Οκτωβρίου μέχρι 20 Νοεμβρίου το 1962, ήταν όχι άσχετο με το τωρινό αίτιο της σημερινής κρίσης στην Ουκρανία, η εγκατάσταση Αμερικανικών πυραύλων Jupiter στην Τουρκία οι οποίοι στόχευαν την ΕΣΣΔ. Η τελευταία προχώρησε σε συμφωνία με το καθεστώς Κάστρο για την εγκατάσταση Σοβιετικών πυραύλων στο Κουβανικό έδαφος. Τελικά μια μυστική συμφωνία αμοιβαίας απόσυρσης απεσώβησε τον κίνδυνο σύρραξης. Οι Σοβιετικοί δεν εγκατέστησαν τους πυραύλους, οι οποίοι ήταν καθ΄οδόν για το νησί της Καραϊβικής, ενώ οι Αμερικανοί απέσυραν τους πυραύλους Jupiter από την Τουρκία τον Απρίλιο του 1963.

Δια Ταύτα

Μια συμφωνία για διέξοδο από την παρούσα σοβαρή κρίσιμη κατάσταση για το μέλλον της ανθρωπότητας, θα πρέπει να περιλαμβάνει τα ακόλουθα:

1. Άμεση κατάπαυση του πυρός.
2. Την πλήρη απόσυρση από το σημερινό έδαφος της Ουκρανίας όλων των ξένων στρατιωτικών δυνάμεων και ξένων στρατιωτικών εγκαταστάσεων.
3. Την αναγνώριση της αυτονομίας της περιοχής του Ντονμπάς εντός της Ουκρανίας όσον αφορά την τοπική αυτοδιοίκηση και τη γλωσσική ταυτότητα.
4. Την αναγνώριση της Κριμαίας ως τμήματος της Ρωσικής Ομοσπονδίας. Δύο δημοψηφίσματα στην Κριμαία υποστήριξαν την επανένταξη στη Ρωσική Ομοσπονδία.
5. Την ελεύθερη διακίνηση των ανθρώπων πέρα ​​από τα σύνορα της Ουκρανίας με τη Ρωσία και άλλες χώρες.
6. Άρση των κυρώσεων κατά της Ρωσίας με την έναρξη της αποχώρησης των Ρωσικών στρατευμάτων από την Ουκρανία. Οι οικονομικές κυρώσεις έχουν πολύ αρνητικές συνέπειες όχι μόνο για τη χώρα που υφίσταται κυρώσεις αλλά σε παγκόσμιο επίπεδο.
7. Μια ξεκάθαρη συμφωνία η οποία θα διασφαλίζει το ουδέτερο καθεστώς της Ουκρανίας. Ειδικότερα, πρέπει να γίνει κατανοητό ότι η Ουκρανία δεν θα επιδιώξει την ένταξη στο ΝΑΤΟ. Με άλλα λόγια, θέσπιση μιας πολυμερούς συνθήκης διεθνών διαβεβαιώσεων ασφαλείας ως προς το ουδέτερο καθεστώς της Ουκρανίας ταυτόχρονα με εφαρμόσιμες εγγυήσεις για την ασφάλεια και ευημερία των κατοίκων του Ντονμπάς.
8. Ολοκληρωμένο πρόγραμμα οικονομικής ανάπτυξης και ανοικοδόμησης της Ουκρανίας – δηλαδή με άλλα λόγια η Δύση, η οποία ελέγχει το διεθνές χρηματοπιστωτικό σύστημα θα πρέπει να τερματίσει τις αποστολές οπλισμού και να στρέψει την προσοχή της στην παροχή οικονομικής βοήθειας αντί στρατιωτικής.
9. Με την έναρξη της εφαρμογής των ως άνω μέτρων οικοδόμησης εμπιστοσύνης στην χώρα θα πρέπει να υπάρξουν νέες διαπραγματεύσεις για τη Νέα Ευρωπαϊκή Αρχιτεκτονική Ασφάλειας που θα βασίζεται σε μια αδιαίρετη ασφάλεια για όλα τα συμβαλλόμενα μέρη.

Η σημερινή κρίση στην Ουκρανία με την Ρωσική επέμβαση έφερε στο προσκήνιο την παντελή έλλειψη βιώσιμης Αρχιτεκτονικής Ασφάλειας στον γεωπολιτικό χώρο της Ευρασίας.

Κανένας πολυμερής διεθνής οργανισμός δεν αποδίδει τα δέοντα. Τραγική φιγούρα στην παρούσα εμπόλεμη κατάσταση ο ΟΑΣΕ, Οργανισμός για την Ασφάλεια και την Συνεργασία στην Ευρώπη, με τα 57 συμμετέχοντα κράτη της Ευρασίας, ο οποίος απέτυχε να αποσοβήσει ή και να περιορίσει την σύρραξη παρά την παρουσία πολυάριθμης Ειδικής Αποστολής Επιτήρησης κατά την επταετία της υποβόσκουσας κρίσης στην ρωσόφωνη Ανατολική Ουκρανία. (Δυστυχώς μετά την αποχώρηση των Αμερικανών και Καναδών μελών της Ειδικής Αποστολής, οι υπόλοιποι παρατηρητές της Αποστολής κατέφυγαν για λόγους ασφαλείας στο Ροστόβ της Ρωσίας).

Η ασφάλεια δεν μπορεί παρά να είναι καθολική και αδιαίρετη για το σύνολο της Ευρασίας από την Λισσαβώνα μέχρι το Βλαδιβοστόκ. Δεν νοείται βιώσιμη αρχιτεκτονική ασφάλειας αν η ασφάλεια ενός κράτους, μιας εθνικής πληθυσμιακής κοινότητας προκαλεί ανασφάλεια σε μια άλλη.

(Το κείμενο αποτελεί διασκευή ομιλίας σε διαδικτυακή συζήτηση την οποία διοργάνωσε το Πανεπιστήμιο Frederick Λευκωσίας την Τετάρτη 16 Μαρτίου 2022 – 18:00 – 21:00)

In 2014, brother nations (“bratskie narodi”) Russia and Ukraine, united by common cultures, mentalities, customs, traditions and closely related languages, became enemies. They have remained so for eight years now. The main reason behind this negative development has been the geopolitical game between the Russian Federation (RF) and the West.

The Moscow-organized referendum resulted overwhelmingly (95%) in favor of the union of the Crimean Peninsula with the RF. The Russian government considers the referendum’s result as a sufficient international law basis for the accession of the said region into the RF. However, the West dismissed this result as being rigged (or engineered) by the Kremlin. What are Russia’s security concerns though as they seem to be at the heart of the current crisis?

First, Moscow is concerned that the United States (under the guise of collective NATO defense) will eventually deploy troops (and possibly missiles) in Ukraine as military cooperation between the two has seen unprecedented growth since the regime change of 2014 in Kiev. (NB: Regime change has been a time-honored “tenet” of US foreign policy – we need not elaborate in the confines of this short article.)

In this respect, let us mention that Russia has kept Kaliningrad a semi-exclave, situated on the Baltic coast, bordered by Poland to the south and Lithuania to the north and east. Thus, this Russian strip of land is squeezed by two NATO members with the US stationed troops. Currently, approximately 4,500 US personnel are on rotation in Poland while Lithuania seeks permanent US military presence in the country (online report by Radio Free Europe/Radio Liberty, February 9, 2022).

Second, without Crimea, the Black Sea, which connects European Russia to the rest of Europe, would become a vulnerable point for Moscow. In the case of the Baltic Sea region, Russia maintains a balance of power with its weapons in Kaliningrad, reducing vulnerability in its northwest. However, Russia would become vulnerable in its western and southwestern part: In the Black Sea the RF is surrounded by Georgia and Ukraine, which are both hostile, plus Romania, Bulgaria and Turkey, all three NATO member-states. Moreover, it is well known that the latter, boasting the second strongest army in NATO, harbors neo-imperial ambitions of control over former Ottoman lands in the Middle East, the Caucasus as well the Turkic republics of Central Asia (Pan-Turanism).

The Donetsk and Luhansk regions of Ukraine also held a referendum. Unlike Crimea, as of 2014 they received the status of an unrecognized state, separate from Ukraine and Russia. However, the Ukrainian crisis did not end there. We are now witnessing the second most active phase of the crisis.

Russia is pursuing an open foreign policy, positioning itself as a friendly state, in order to improve its image in the eyes of the world community, as evidenced by various international programs and projects for young people and foreign students, international humanitarian assistance, as well as peacekeeping and anti-terrorist missions in Syria and Nagorno-Karabakh.

Given the above facts, it becomes clear that Russia wants to convince everybody that it has no reason to attack Ukraine, except for one – Ukraine’s NATO accession. Therefore, the troop buildup near Ukraine’s borders is an accompanying tool for negotiating security guarantees.
Ukraine itself seems not to be the question, but the negotiating terrain between Russia and the United States. Russia’s national interests appear not to be founded on the capture of Ukraine, but on the inadmissibility of NATO’s expansion to the east.

Such is clearly reflected in the proposals for security guarantees put forward to NATO and the United States: non-advancement of NATO to the east and non-deployment of weapons systems near the borders of Russia. Russia’s proposed non-expansion of NATO not only implies an exclusion of Ukraine and Georgia from NATO membership, but also a return to the 1997 membership, which means the exclusion from NATO of North Macedonia, Montenegro, Albania, Croatia, Bulgaria, Latvia, Lithuania, Romania, Slovakia, Slovenia and Estonia. Of course, the Kremlin understands that such a turning back of the clock is practically impossible. However, it is a frequent stroke of Russian (and not only) diplomacy by Russia to go for the maximum in order to secure the desired minimum.

The Russian leadership has repeatedly stated that the inclusion of Ukraine in NATO is a red line. At the same time, the Kremlin reckons that the US-NATO camp shares its unwillingness to enter into a direct confrontation. First, after the Iraq and Afghanistan debacle, fresh US foreign meddling in Ukraine could deal a serious blow to the current Biden administration’s domestic approval rate. Second, NATO has no legitimate reasons to provide military assistance to Ukraine. Third, an eruption of war will lead to sad consequences for the whole world.
For all the above reasons, it seems that Moscow’s proposals for security guarantees are a good enough compromise option for both sides.

Possible crisis outcome

A possible scenario would be the conclusion of an agreement on security guarantees, where the main emphasis would be placed on the non-deployment of medium-range and shorter-range missiles near the borders of Russia. Consequently, even if Ukraine joins NATO, missiles will not be placed on its territory. Of course, this does not form a new world order, but it will ensure regional security.

From Moscow’s perspective, subjugation or occupation of Ukraine is not the end. Prevention of NATO expansion is. Russia fears the deployment of troops and missiles near its borders. It is a red line in its foreign policy. The Ukrainian crisis is not at all about Ukraine. It is about the conflicting geopolitical interests of Russia and the United States in the former Soviet space. On the one hand Moscow attempts to form a multipolar system of international relations while on the other hand Washington favors steadfast adhesion to the unipolar system established at the end of the Cold War.

Last but not least, we should not forget the important role of China in providing political support to Russia. At the same time, however, Beijing aims at capturing the energy market in Europe, which Moscow stands to lose in case sanctions are imposed.

For several decades the international system has seen a concern about the so-called North-South divide. This divide encompassed a gap between the advanced industrial world and the so-called third-world that encompassed Latin America, Africa, and much of Asia. In more specific terms it was an economic gap, best indicated by a much lower standard of living outside of Europe and North America.

Even before the end of the Cold War, the Mediterranean saw increasing numbers of illegal immigrants, asylum seekers, and refugees from war zones coming from the Middle East, North Africa, the Indian subcontinent, and of course Sub-Saharan Africa. Hundreds of thousands of refugees began crossing the Mediterranean fleeing from war zones, civil wars, and of course last but not least economic conditions that were not acceptable anymore given the opportunities that people in Africa, the Middle East, and Latin America saw in the advanced industrial democratic world. This gap was compounded by the fact that the demographic growth in Africa, the Middle East and South Asia was not economically sustainable. Rising expectations saw then millions of people trying to move into Europe. In 2019 alone, 2.7 million immigrants from non-EU countries entered the EU.

As refugee and immigration crises in the European Union have shown neither national governments nor the European Union institutions have been able to develop a systematic or coherent approach in dealing with constant conflicts in the Middle East or Africa. The end of the cold war had welcomed the idea of peace in our time, but as Samuel P. Huntington prophetically outlined in his essay and eventual book The Clash if Civilizations and the Remaking of World Order, the international system was going to see a constant conflict between the secular democratic Euro-American world and as it turned out, the Islamic and Chinese world. The wars in the Persian Gulf, the Near East and the rise of Islamic terrorism in Africa, Europe and Asia followed the traumatic attack by a handful of radical Islamic terrorists on New York. By 2021 the consequences could be seen through the American retreat from Afghanistan. That country had been the breeding ground for the attacks on New York. The United States, Britain and other Western countries came to be humiliated by the Taliban’s victory. 

The Taliban victory in Afghanistan saw hundreds of thousands more refugees trying to enter Europe principally through Turkey and Belarus. Radical Islam wrote a new chapter in the history of the Islamic world. 

The constant international crisis that precipitated a flow of immigrants and refugees to Europe demonstrated increasingly the inability of the European Union and the United Kingdom to resolve an issue that challenged in the final analysis European culture, European economic wellbeing and societal sustainability. The rise of political parties that articulated the apprehension, fears and anxiety of widespread strata of the European population accepting non-European and Islamic newcomers, legal and illegal in France, Spain, Italy, Belgium and Germany for example, were symptomatic of future political instability. The inability of European countries to agree on common policies of protecting European borders and even developing a defensive mechanism outside the framework of NATO speaks of structural deficiencies in European strategic decision making.

Immigration was in the final analyses fueled by demographic growth in   Africa, the Middle East and South Asia. Governments in Europe were unable to respond to the increasing expectations of the populations of those regimes. The population of Egypt had reached by 2020 102.3 million, Pakistan 220.9 million, Bangladesh 164 million, Ethiopia 115 million, and Nigeria 206.1 million; these are examples of what Europe was going to face. Increasing mass communications and transportation allowed millions of people to enter Europe. 

European governments seem unable to coordinate a policy that could cope with the increasing movement of people from the developing world towards Western Europe and North America. The issue of illegal immigration was of concern to many societies in Asia, Latin America, and Africa to the extent that economic concern lead many people to move from one nation to another. For example, the case of Bangladesh stands out, hundreds of thousands of Bangladeshis were moving into India generating social, economic and social conflicts. And in the case of Africa, millions of people were moving across the continent with spill over into North Africa and Libya. In turn, hundreds of thousands of Africans were trying to cross the Mediterranean into Italy, Spain and Greece to reach the promised land: the European Union.

The sustainability of such movements did not and does not seem to concern international organizations and NGOs that were and are interested in bringing refugees to Europe. Inevitably, the issue of settling refugees, providing employment and preventing cultural clashes was the subject of much debate but with no solution in sight.

Critical debates on sustainability and climate change did not necessarily address themselves to the catastrophic problem of population growth and food supplies. In fact, the reluctance of some countries such as India, Indonesia and China to comprehend the anxieties of industrial states and European and North American activists was to be expected. Beijing, Delhi and Jakarta were by far more concerned with their populations and their standard of living. Rising expectations could not be postponed because they could be a cause of political instability. The demand for fossil fuels was not decreasing as energy was crucial to the creation of a higher standard of living for hundreds of people in Asia, Africa and Latin America.

Immigration is bound to be the biggest challenge for the European Union and Britain. Illegal immigrants from the Middle East were coming to France to cross the channel as others were trying to come through the Italian peninsula to enter Switzerland and Germany. The soft underbellies of the European Union, Italy, Spain and Greece continue to be so. Countries such as Belarus and Turkey use the movement of immigrants into the European Union as a tool for gaining concessions from Brussels and individual European countries. The president of Turkey Erdogan had been successful earlier (in 2015) in gaining financial support from the European Union and Germany to stop the flow of Islamic immigrants into the continent. Hundreds and thousands of refugees from Syria, Iraq and Afghanistan could become a great tool for gaining concessions from the European Union and single European states whose power is becoming ever more marginal. 

The trend in international conferences shaped by Western powers and NGOs on climate change, sustainability, energy and food security, and human rights should be understood in the context of an overwhelming demographic shift that does not seem to enter into the political calculus of Western decision makers and their constituents. 

European and American museums are confronted by requests of the return of artifacts bought or seized by colonial powers: Greece Presses for the Return of the Parthenon Marbles to where they belong: Athens Acropolis.

Researchers still looking for the Amber Room, Tsarist treasure allegedly stolen by the Nazi occupation forces and presumably destroyed or still hidden somewhere in Germany.

In 2008 a scandal hit the world of archaeology in Spain as it was reported that supposedly ancient artifacts were faked. In time the scandal became connected to the attempts to strengthen a real or imaginary Basque nationalist past. This episode in Spanish archaeology history is a modern example of how archaeology has played a role in shaping modern national identities and the creation of national myths.[1] In the Spanish case, Basque nationalism rooted in a very ancient language was one of the sources of conflict in 20th century Spain. It contributed to fueling the Spanish civil war in the 1930s and terrorism in Spain after the transition from Franco’s dictatorship to a modern democracy. Only in 2017 ETA (Euskadi Ta Askatasuna – Basque Country and Freedom)[2] finally stopped fighting the Spanish state. Paradoxically, the end of this violent Basque separatism was followed in Spain by a Catalan separatism and the attempt of some Catalan parties to declare independence by arguing for a separate identity that set apart the Catalonian region linguistically and culturally from mainstream Spanish history.

The archaeological background to modern nationalism and conflicts is not new. In fact, in the earlier part of the 19^th century the Greeks, with great European support and sympathy, fought against the Ottoman Empire for a political and cultural independence that was stimulated by a connection to Classical Greece and of course the Byzantine Empire. By 1870, the German archeologist Heinrich Schliemann had begun discovering Homer’s Troy. His findings and the discovery of artifacts connected to ancient Greece stimulated enthusiastic interest in the near-Eastern archaeological and historical heritage.[3][4] Streams of archaeological discoveries reshaped a new Hellenic identity that shaped Greek politics and the conflicts with the Ottoman Empire, conflicts that saw the catastrophic Greek-Turkish war of 1922 and decades later the conflict in Cyprus between the Greek majority and the Turkish minority.

In Cyprus, the destruction of Greek archaeological sites was one of the subjects of the Greek-Cypriot political stance against the occupation of northern Cyprus by thousands of Turkish soldiers following the 1974 invasion of the island, when Turkey claimed it was protecting the rights of the Turkish-speaking minority.[5] The invasion followed years of conflict in Cyprus, ruled for decades by the British from 1878 until 1960[6]. The ethnic conflict was resolved through a compromise where the Greek-Cypriot desire to be reunited with Greece was set aside by giving independence to the island along with a constitutional compromise between the two ethno-linguistic groups.

Modern archaeology and the new scientific disciplines associated with it have now come to create greater knowledge and insight into the past of many regions across the globe.  They have also fueled value systems and political ideologies that have now come to spread increasingly across regions and nations, serving to bolster the perennial search for power and meaning in an international system tied by new economic realities and social mobility that challenges older historical and religious traditions. Some intellectuals and critics have used the encounter of the West with the non-traditional world, especially Islamic in the Middle East, as an example of cultural colonialism above and beyond political and economic imperialism. A classic case of the debate on the subject was the systematic work of Edward Said who wrote extensively criticizing western scholarship as being unable to truly understand the East – especially the Middle East – in his work Orientalism. His approach was very influential in the academic world, and continues being so, though his understanding of the Western-European insights into the Middle East especially are methodologically unsound and ideologically biased.[7]

Thus, archaeology comes to have even greater relevance in the reformulation of many aspects of international relations and ideological and civilizational clashes.  It then becomes even more incumbent on academics at large, especially historians, archaeologists, and ethno-linguists to dispel whenever possible the constant mythologizing and distortion of historical and archaeological scholarship.[8] The Americas were not exempt from these trends.

Across the Atlantic the mystification of new archaeological and linguistic discoveries became a systematic component of local nationalism, particularly when studying pre-Columbian civilizations in Central and South American states and Native American tribes in the United States and Canada. In Mexico, the Aztec heritage boosted Indianismo, which came to be one of the pillars of the new regime in Mexico after the epic of revolution that shaped a new Mexico after 1912.  From the 1920s onwards, the official historiography of Mexico emphasized Aztec civilization which had been systematically studied since the 19^th century by Western archaeologists and denounced the Spanish conquest as an assault on some past noble human experiment.  The reformulation of a new Mexican identity saw even a revival of attempts to remove the bones of Hernán Cortés, the Spanish conquistador who had been entombed in Mexico City. By 2020, the Mexican government, run by a progressive leftist president was seeking official apologies from Spain for the Spanish Conquest of the Aztec Empire, and for the violence involved in the establishment of Spanish cultural hegemony in Mexico.[9]

The reinterpretation of the past by now had come to see in both North and South America the denunciation of Columbus and the arrival of the Europeans. In some respects, it was a reassertion of the Rousseauian paradigm of the Noble Savage being overwhelmed by civilization. In fact, the reaffirmation of aboriginal rights in North, South, and Central America from the Arctic Circle to Patagonia, in claims to land and resources came to be often articulated through archaeological discoveries and the assertion of the parity of native languages with Spanish as in Peru, Bolivia, Mexico, or Guatemala.

Even in Europe, the creation of a pan-European identity seemed to have enhanced the reaffirmation of ethno-linguistic ideologies rooted in mythical pasts given some superficial credibility by archaeology and linguistics. Examples range from the Dardanian movement in the Balkans following the independence of Kosovo as Albanians and Kosovars reiterated their European roots by linking to classical Greek history and mythology, including the destruction of Serbian Orthodox religious sites to the revival of Celtic religions and outright paganism professing a return to animism and Norse religions in Scandinavia. In the United States within the last generation there has been a revitalization of Neo-Pagan religion and witchcraft, ranging from the Church of Satan as an established institution to Wicca as a legitimate religious experience.[10] New political movements, ranging from neo-Scandinavian nationalism to neo-Nazism have connected their political ideology to Old Norse religious mythologies.[11]

These new phenomena tended to have a more strictly sociological significance and had yet to develop a political relevance. The age of instant electronic communication lent itself to the mystification of archaeology, ethnography, and linguistics from Europe and North America to the rest of the globe.  Fueled by misperceived scientific and academic research, science fiction, UFO sightings, political propaganda, mysticism, religion, eschatology, and catastrophism gave rise to a vast body of literature, movies, and internet-propagated debate and speculations grounded in the outright mystification of science and racialism intensifying and legitimizing national conflicts and political violence.

Their interpretation of the past through archaeological discoveries and political influence in terms of modern ideological postures characterizes every area of the world, ranging from Latin America to Australia and Africa. [12] European and American museums came to be confronted by requests of the return of artifacts bought or seized by colonial powers. The British museum, for example, was going to return the Benin bronzes to Nigeria.[13] The bronzes had been seized by British troops in 1897 during the British conquest of Benin. Benin today is in modern Nigeria, and part of the federal state.

The Greek Cause for the Parthenon Marbles Return to Athens

In modern Europe one of the more chronic problems in archaeological politics is the pressing demand of the Greek state for the repatriation of the Parthenon Marbles, also known as the Elgin Marbles, from the British Museum to Athens. The Marbles were part of the façade of the Acropolis of Athens and were allegedly purchased by Lord Elgin, the British Ambassador to the Ottoman Empire in 1807. The issue came up again following Brexit, as the Greek government pressed once again for the return of the Elgin Marbles.[14] The subject became part of the diplomatic bargaining between the United Kingdom and Brussels over the future of the political relationship between the European Union and London. The controversy has been going on for decades. In the same vein, stolen art from Italy is a subject of Italian international requests for return of what it considers to be Italian cultural patrimony.[15]

Last but not least, the Nazi German state’s looting of European art all over the occupied areas during World War II still stands out as an example of the role of war in the displacement of national art and culture. Researchers are still looking for the Amber Room, a Tsarist treasure allegedly stolen by the Nazi occupation forces and presumably destroyed or still hidden somewhere in Germany.[16]

Thus, one may conclude here by saying that symbolically archaeology goes beyond the mere study of the past through what remains of the past materially, but it also shapes how individuals and nations may see themselves in the modern age. As archaeological explorations expand, inevitably the reinterpretation of the past also takes place. This is especially relevant in the Middle East, which by many standards, is the birthplace of civilization. Arguably, the most important dimension of this past is a religious experience that has characterized the Middle East ever since the birth and evolution of Judaism, the rise of Christianity and the shaping of monotheistic belief systems.

Modern Re-Elaboration of Jewish Identity Through Rise of Zionism

Perhaps the most outstanding example is the modern re-elaboration of a Jewish identity through the rise of modern Zionism in 19^th century Europe and the creation of the modern state of Israel in 1947. In the 2^nd century AD, the Romans wiped out what had been a Jewish ethno-religious state in Judea along with the destruction of what had originally been the Temple of Solomon in 70 AD. Judea became a Roman province and hundreds of thousands of Jews were enslaved and deported throughout the Roman Empire, though the territory still held a considerable population of Jews.

Some decades later, in 132 AD the Jews rebelled again. This revolt saw Emperor Hadrian raze Jerusalem and rename it Aelia Capitolina. To add insult to injury, Judea came to be renamed Palestina with a reference to one of the peoples in the area, the Philistines mentioned in the Bible. From then to modern times, Palestine was a common name for a territory that eventually became the state of Israel and came to be seen by Jews scattered across the world as a land to return to with the coming of the Messiah. Herein lies an added Christian dimension to the religious and cultural relevance of the Jewish historical linkage to a lost state, to be restored with, by a coming Messiah for Jews and the second coming of Christ for all Christian denominations.

The rise of Islam in the 7^th century and the conquest of Jerusalem by the Muslims in southern Arabia added a third monotheistic appeal to the city of Jerusalem which came to have historical and cultural consequences for centuries for the people of the region, Europe, and in time for international relations from the 19^th century onwards. By the 18^th century, there was already a historical and archaeological interest in the Middle East and the biblical connection was the most relevant aspect of it. In the development of modern states in the Middle East, whether Turkey, Iran, Egypt, or as a matter of fact anywhere else in the world, reconstructing the past through archaeology and other disciplines such as linguistics was not a new phenomenon, and continues to be ever more relevant. Paradoxically, in an ever more globalized world, national identity becomes ever more relevant for domestic political purposes. The reconstruction of the past through archaeology to enhance modern national identity becomes ever more interesting in terms of ideological, economic, and international premises. Thus, tourism, education, propaganda, articulated through mass and social media come to stand out and add to an even greater dimension to the models developed in the theories of international relations and conflict.

[1] Ashley Cowie, “Archaeologist Busted for Faking Artifacts Showing Jesus Crucifixion,” in Ancient Origins, 8 February 2020. https://www.ancient-origins.net/news-history-archaeology/iru-veleia-artifacts-0013266

[2] Claude Canellas, Sonya Dowsett, and Isla Binnie, “Basque militants ETA surrender arms in end to decades of conflict” Reuters, April 2017. https://www.reuters.com/article/us-spain-eta-idUSKBN1790YK

[3] Caroline Moorehead, Priam’s Gold: Schliemann and the Lost Treasure of Troy (New York: I.B. Tauris, 2016).

[4] Robert Payne, The Gold of Troy: The Story of Heinrich Schliemann and the Buried Cities of Ancient Greece (Dorset: Dorset Press, 1990).

[5] Lefkios Zaphiriou, Costas Nicolaides, Miltos Miltiadou, Marianna Mammidou, Van Coufoudakis, “The Loss of a Civilization; Destruction of cultural heritage in occupied Cyprus” Government of Cyprus, 2012.

[6] For a Turkish perspective, see Ozmatyatli, I. O. & Ozkul, A. E. “20th Century British Colonialism in Cyprus

through Education.” (Egitim Arastirmalari-Eurasian Journal of Educational Research, 50, 1-20. 2013).

[7] Morris Mottale, “Book Review: Orientalism and Islam: European Thinkers on Oriental Despotism in the Middle East and India.” (Canadian Political Science Association, 2010).

[8] See Also: The MESA Debate, 22 November 1986. Cf: Robert D. Kaplan, “Remembering Elie Kedourie: How One Analyst Spoke Truth to Power in the Middle East.” (The National Interest, 25 April 2020)

[9] “Mexico demands apology from Spain and the Vatican over conquest.” (BBC, 26 March 2019). See Also, Renzo Pipoli “Spain denies Mexico apology over 1521 Spanish conquest.” (UPI, 26 March 2019)

[10] See for example Jessica Bennet “When Did Everybody Become a Witch?” (New York Times, 24 October 2019). See also; David Brooks “Commentary: Witchcraft enjoying a surge in popularity” (New York Times, 13 June 2019).

[11] Samuel Sigal “What To Do When Racists Try To Hijack Your Religion” (The Atlantic, November 2, 2017).

[12] Paul Daley “There’s a new push for the return of looted Aboriginal artefacts – in the name of ‘truth telling’.” (The Guardian, 1 December 2019). See Also; Geoff Gray “A Cautious Silence: The politics of Australian anthropology”. (Aboriginal Studies Press: August 1, 2007)

[13] Kieron Monks “British Museum to return Benin bronzes to Nigeria.” (CNN, 14 December 2018). See also: “The British Conquest of Benin and the Oba’s Return”, Art Institute of Chicago (2013).

[14] Ian Wishart “EU Brings Greek Demand for Elgin Marbles Into Brexit Talks.” (MSN, 19 February 2020).

[15] See for Example “Italian Court Orders Getty Museum To Return Statue To Italy”. (NPR, 5 December 2018).

[16] “Amber Room: Priceless Russian treasure stolen by Nazis ‘discovered by German researchers’” (The Independent, 19 October 2017).

International news agencies reported that at least ninety Afghan civilians and thirteen American soldiers were killed in the two explosions outside Kabul airport. Video shot by Afghan journalists showed dozens of bodies strewn around a canal on the edge of the airport. The death toll may rise as dozens of severely wounded have been hospitalized. ISIS, the English acronym for the Islamic State (Daesh), took responsibility for the double attack, claiming that one of its suicide bombers targeted “translators and collaborators with the American army”. Surely, the jihadists target ‘collaborators of the West’, however they kill indiscriminately. The severity of the situation prompted Antonio Guterres, the UN Secretary General, to express his ‘grave concern’ and to call an emergency meeting of the Security Council.

What is really worrying is the prospect of more deadly terrorist attacks. U.S. commanders are on alert for more attacks by ISIS, including possibly rockets or vehicle-borne bombs targeting the airport, where Western powers’ hectic evacuation operations have been forced to come to halt. General Frank McKenzie, head of U.S. Central Command, appeared apologetic in saying that ‘some intelligence is being shared with the Taliban’ which led him to believe that the latter ‘thwarted some of the [Daesh-planned] attacks’. In other words, at this dire juncture, the US military intelligence is engaged in an operation of damage control. A horrified and distressed American President vowed for revenge saying: “We will not forgive. We will not forget. We will hunt you down and make you pay.” Joe Biden has already ordered the Pentagon to draft operational plans on how to strike ISIS-K, the ISIS affiliate which claimed responsibility for the carnage at Kabul airport.

But is it not too little too late? Any lessons learnt from the most costly and deadly US foreign and security policy operation in the 21^st century? The numbers speak volumes. The twenty-year long American ‘War on Terror’ in Afghanistan has had mind-boggling costs and huge negative results as the new carnage adds up to an already abominable record. The figures in economic cost and human suffering and loss of life (published in Forbes) are phenomenal!

The US spent a total of two trillion dollars on the two decades long war terror. This figure translates to $300 million per day or $50,000 per Afghan citizen – in a country with a population of forty million people. American governments have been financing this war on loans. Researchers at Brown University, Providence, Rhode Island, have calculated that $500 million in interest has already been paid. Their estimate is that by 2050, the interest cost on the Afghan War debt alone will reach $6.5 trillion, equivalent to $20,000 for every US citizen.

About $800 billion related to direct war fighting costs. In addition, Washington spent $750 million per year for Afghan soldiers’ salaries.

Furthermore, eighty-five billion dollars were spent on training the Afghan military and security forces. The latter folded and surrendered to the Taliban in the weeks following the closure of the Bagram US Air Force Base in July. The closure of this important airbase effectively signaled the beginning of the end of the US-backed regime in Afghanistan: Afghan government armed forces could no longer count on decisive US air support to win the battle against the Taliban.

In comparative terms, as we are speaking about the world’s leading military power but also the world’s leader in corporate capitalism, let us remark that successive American administrations from George Bush to Joe Biden have spent more on the failed attempt to defeat the Taliban than the net wealth of Jeff Bezos (Amazon owner), Elon Musk (Tesla), Bill Gates (Microsoft) and the thirty richest billionaires in the US.

Sadly, the human cost of the War on Terror Operation is also phenomenally high: 47,000 Afghan civilian deaths; 69,000 Afghan security forces deaths 3,500 Coalition troops died of which 2,500 American military personnel; 4,000 US contractors’ deaths; 51,000 is the estimate of deaths of opposition fighters.

Moreover, three hundred billion dollars is the cost so far for medical treatment of about 20,000 wounded American soldiers and civilians. As one can imagine, this medical care cost is expected to shoot up to $500 billion in the years to come.

All in all, the Afghanistan affair amounts to a debacle: a huge failure of US foreign policy burdened with huge costs that American people will still be paying for years to come…

Indicatively, total final energy consumption is forecast to double in Turkey by year 2050. This is the EnerOutlook forecast based on sustained economic development of emerging economies which takes into account the effect of global warming (such a scenario is compatible with a global temperature rise of between three to four degrees Celsius).

To address the problem of increasing domestic energy demand, Ankara has been actively pursuing nuclear energy to lessen its high dependency on energy imports. Consequently, in May 2010, Russia and Turkey signed a Cooperation Agreement, under which Rosatom State Cooperation has since been constructing the Akkuyu Nuclear Power Plant. This NPP will eventually contain four reactors with a combined capacity of 4800 MW. Other nuclear power projects in Sinop, Black Sea region and the Eastern Thrace region remain in the planning stages.

Construction of the Akkuyu NPP begun in December 2017. Its final cost is expected to rise over 20 billion USD – roughly equivalent to the size of Cyprus’ economic output in 2020. The first reactor is expected to become operational in 2023, the year that marks the centenary anniversary of the Republic of Turkey. No doubt, Erdogan’s government is planning festivities for this significant event, to boost its plunging popularity.

Despite serious concerns about the safety of the Akkuyu NPP, located as it is, in the high seismic activity region of Mersin, construction continuous. Every consecutive year in the following three years (2024-26) will see a new reactor coming into operation.

The first controversy over the impact of this huge nuclear power project on the environment appeared already six years ago: on 12 January 2015, it was reported that the signatures of specialists on a Turkish government-sanctioned environmental impact report had been forged. The appointed specialists had resigned six months prior to its submission, and the contracting company had then made unilateral changes to the report. Naturally so, this revelation sparked protest within the Turkish Cypriot community. The proximity of the prospective Akkuyu Nuclear Power Plant to our island could not be lightheartedly ignored. This powerful NPP will operate at about 110 kms from Lefkosia. In the context of an unexpected nuclear accident caused by an earthquake or otherwise, North or South Cyprus becomes immaterial. A fatal nuclear accident carries the danger of overwhelming both parts of the island.

In this respect, it is vital that the leaderships of both Greek and Turkish Cypriots stand in unison: the Eastern Mediterranean environment and its protection is a common cause. More so as Ankara exhibits a mixed approach, to say the least, towards international legal instruments on nuclear safety: Whereas Turkey signed up to the Convention on Nuclear Safety which entered into force 24 October 1996, it has not done the same with the Joint Convention on the Safety of Spent Fuel Management and on the Safety of Radioactive Waste Management which entered into force 18 June 2001.